Het werkt in elk geval als je in contact wilt komen met andere mensen. Op je picknickkleedje in het Amsterdamse Bos, bij de purser op de heenweg en de stewardess op de terugweg: „Hé, is dat zo’n e-book? Werkt het nou echt? Kun je ermee lezen in het donker? En op het strand? Voelt het niet gek? Hoeveel boeken kunnen erop? Wat kost dat nou?”
Maar ik wil niet in contact komen met andere mensen, en al helemaal niet op vakantie. Andere mensen zijn er thuis ook al. Vandaar dat we twee weken een oude watermolen hebben gehuurd in Carmona, een bergdorpje in Noord-Spanje waar de meeste inwoners mannen van boven de zestig zijn die ’s ochtends met de hand hun zeis slijpen en die niemand groeten. Papieren spullen zijn er niet te koop.
Een ideale plaats om zonder de verleiding van pockets en Spaanse midprice-edities het papierloze lezen uit te proberen. Dat wordt de laatste maanden door de boekenindustrie gepropageerd alsof ze hun laatste snippertje papier verbruikt hebben. Vooral in de VS waar amazon de ‘Kindle’ op de markt bracht en nu onophoudelijk adverteert over de mogelijkheid om alle boeken op elk moment overal te lezen. Dat wil zeggen: als je betaalt én als je je in de VS bevindt, want alleen daar kun je draadloos boeken binnenhalen op het ding.
In Nederland boden de Librisboekhandels aan het begin van de zomer voor 300 euro de BeBook te koop aan. Zelf downloaden kan die niet en je kunt er ook alleen mee lezen (andere apparaten hebben een pennetje waarmee je ook op de digitale bladzijden kunt schrijven of tekenen), maar voor een papierloze vakantie is dat misschien niet zo’n bezwaar. Want er kunnen wel heel veel boeken op: 1000 (volgens de advertentie) zonder dat het ding meer gaat wegen dan 400 gram (volgens mijn keukenweegschaal). Dat is 120 gram lichter dan Het diner van Herman Koch.
Dat boek staat ook al op het BeBook dat ik van de makers te leen krijg, net als bijna 200 oude en buitenlandse titels. De hele Don Quijote in het Spaans, Max Havelaar, Alice in Wonderland (ook in het Duits) en De ontvoering van  Alfred Heineken.
Belangrijker dan wat je als journalist van een fabrikant kunt lenen, is wat je in de winkel kunt kopen. Met een vakantiebudget van 50 euro ga ik naar twee e-boekensites (ebook.nl en de site van Libris) waar globaal genomen hetzelfde aanbod te koop is. En geen slechte boeken, zoals de naar verluidt geweldige vertaling van Dostojevski’s Duivels door Hans Boland. Ik heb het boek thuis staan, te groot, te mooi en te dik voor op vakantie – maar dat is net de enige periode waarin je tijd hebt om het te lezen. Duivels levert echter de eerste e-bookteleurstelling op want ook zonder al het papier, de cassette en het fijne bindwerk kost de tekst nog steeds € 43,95. Tja. Inhoud gaat boven vorm, maar er zijn grenzen.
Andere boeken dus. Copyrightvrij werk is spotgoedkoop: Eline Vere gaat voor € 5,94 in het winkelmandje. Maar verder? De ebooks kosten ongeveer driekwart van de nieuwprijs en dat is eigenlijk veel: voor je gevoel zou de digitale versie van een boek niet meer mogen kosten dan een pocket, de tot nu toe goedkoopste verschijningsvorm van literaire content. Vandaar dat Het schervengericht van A.F.Th. van der Heijden (€ 11,95, een ebook gebaseerd op de pocket van duizend bladzijden) een goede deal lijkt. Maar dat heb ik al gelezen.
Uiteindelijk besteed ik mijn 50 euro aan Alleen maar nette mensen van Robert Vuijsje (winnaar van de Gouden Uil, € 12,95), Daglicht van Marion Pauw (Gouden Strop, € 16,95) en het omvangrijke Het lot van de familie Meijer van Charles Lewinsky (€ 19,95). Een schraler virtueel stapeltje dan ik had verwacht.
De boeken laten zich zonder veel problemen (nu ja, een klein probleempje maar ik had de gebruiksaanwijzing niet gelezen) op het apparaat zetten. Dat geeft een eigenaardigheid prijs: het moet via een usb-stick opgeladen worden. Huh? Gaat de laptop óók mee op vakantie? Ik besluit dat de 7000 pagina-omslagen die de volle accu belooft voldoende moeten zijn – dan maar geen gebruik maken van de mogelijkheid om het apparaat  tegelijkertijd als mp3-speler te gebruiken. Een electronische pagina is trouwens ongeveer half zo groot als een gemiddelde boekenpagina.
Op weg. Na de kennelijk onvermijdelijke conversatie met het vriendelijke vliegtuigpersoneel gaat het lezen verrassend vertrouwd. Bieboek (zo ga je hem al snel noemen) is net als papier: wit, helder en scherpe letters. Hij heeft een halve seconde nodig om een pagina om te slaan, maar al snel wen je je aan om een paar regels voor je onderaan bent, alvast te drukken. En bieboek kun je altijd met één hand vasthouden, wat vooral in bed een voordeel is. Hij is zelfs zo papierachtig dat je als het donker wordt – de avond kan snel vallen in Spaanse bergdorpen – je gewoon een lampje moet aandoen. Je valt ongeveer even snel in slaap boven een bieboek als boven een gewoon boek.
De strandtest doorstaat de bieboek glansrijk, in alle opzichten. Eerst het lezen, zij het dat dat vrij snel wordt onderbroken door verlangens van jongere gezinsleden die met de golven te maken hebben. De vloed kan aan de Spaanse noordkust trouwens verraderlijk snel opkomen. En bieboek kan heel behoorlijk tegen vocht. De muggentest is daarna afgelast.
Zolang je gewoon recht toe recht aan leest is de bieboek ideaal. Als je hem na een tijdje niet lezen weer aanzet, floept hij zo naar de pagina waar je het laatst was. Als het goed gaat. Maar soms zit bieboek ineens twintig pagina’s mis en het dan terugzoeken van de plek waar je was, duurt eindeloos. Per pagina doorklikken gaat langzaam, zomaar een paginanummer kiezen is frustrerend, ook al omdat de knopjes wel stevig zijn, maar niet soepel.
Ook kan bieboek ongenadig vastlopen, een kinderziekte waardoor ik in Daglicht  de passage met de messenset keer op keer onder ogen kreeg. Die prompt van alles bleek te verraden over wie de moordenaar was.
De ene keer dat er werkelijk geen beweging meer in de bieboek te krijgen was, bracht de oude vakantiewet uitkomst dat een verstandig mens nooit zonder kurkentrekker op vakantie gaat.