Draai dicht die kraan
‘Wanneer wordt het failliet van de hulp erkend?’
Al tijdens haar studie aan de universiteit van Harvard in Amerika vroeg ze zich af waarom Afrika als enige continent maar niet vooruitkwam. Zwoegend op haar proefschrift in het Britse Oxford probeerde ze te achterhalen waarom arme Aziatische landen als Zuid-Korea en Thailand zich wel ontwikkelden. Acht jaar werkte ze in Londen bij de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs. Geleidelijk groeide haar overtuiging dat Afrika de stagnatie alleen kan doorbreken als het rigoureus kapt met ontwikkelingshulp.
Ontwikkelingshulp houdt Afrika juist arm, betoogt de Zambiaanse econome Dambisa Moyo in de eerste helft van haar boek Dead Aid, dat vorige maand verscheen. Moyo schrijft alleen over overheidssteun, niet over noodhulp, niet over particuliere hulp. „Ontwikkelingshulp werkt niet”, zegt ze. „Het zou leiden tot duurzame economische groei en vermindering van armoede. Noem me één Afrikaans land waar dat is gelukt.”
Dead Aid sloeg in Groot-Brittannië in als een bom. Voor het eerst pleit een jonge, succesvolle, hoogopgeleide Afrikaanse voor afschaffing van ontwikkelingshulp. Tot nu toe beheersten westerse mannen van middelbare leeftijd dit debat. Economen als William Easterley en Jeffrey Sachs. Rocksterren als Bono en Bob Geldof.
„Het gevaar bestaat dat dit boek meer aandacht krijgt dan het verdient”, aldus The Guardian, die Moyo’s pleidooi de hulpkraan dicht te draaien ‘onverantwoordelijk’ noemde. In The Independent schreef de ontwikkelingseconoom Paul Collier: ‘Dambisa Moyo is voor ontwikkelingshulp wat Ayaan Hirsi Ali is voor de islam.’
„Ik zie niet in waarom Bono het economisch beleid van Afrika moet bepalen”, zegt Moyo in Oxford, terwijl ze snel gefrituurde inktvis eet, vlak voor een lezing en een optreden met Nobelprijswinnaar Muhammad Yunus in Newsnight, het goed bekeken tv-programma van de BBC. Ze spreekt in vinnige zinnen. Zonder adem te halen. „Ik ben tamelijk agressief.” Gevraagd naar haar leeftijd zegt ze dat de gemiddelde levensverwachting bij geboorte in haar land tussen de 36 en 37 jaar ligt. „Die mijlpaal ben ik gepasseerd.”
Zelf vindt Moyo de tweede helft van haar boek het explosiefst. Daarin reikt ze Afrikaanse regeringen mogelijkheden aan om hun begroting te financieren zonder ontwikkelingsgeld. Door staatsleningen uit te schrijven. Door buitenlandse investeringen aan te trekken. Door de export uit te breiden en zich daarbij vooral te richten op opkomende markten zoals India en China. Door het geld te benutten dat Afrikanen vanuit het buitenland overmaken.„Het is allemaal niet zo ingewikkeld”, zegt Moyo. „Andere landen hebben het eerder gedaan en met succes.”
Uw oordeel over ontwikkelingshulp is vernietigend.
„Wat ik schrijf, is niks nieuws. Ik plagieer. Ik haal onderzoeken van anderen aan. De ontwikkelingseconoom Peter Bauer omschreef ontwikkelingshulp al in de jaren zestig als ‘belasting voor arme mensen in rijke landen ten gunste van rijke mensen in arme landen’. Hij werd genegeerd. In het wereldje van ontwikkelingshulp is al lang bekend dat het niet werkt. Maar hulporganisaties en beroemdheden als Bob Geldof houden de mythe in stand. Mijn familie in Zambia lijdt dagelijks onder de gevolgen van ontwikkelingshulp.”
Wat zijn die gevolgen dan?
„Allereerst de alomtegenwoordige corruptie. Machthebbers plunderen de staatskas die met ontwikkelingsgeld gevuld is. Die corruptie doordrenkt de hele samenleving. Hulp leidt tot bureaucratie en inflatie, tot luiheid en inertie. Hulp schaadt de export. Dankzij buitenlandse steun hoeven regeerders zich niks aan te trekken van hun volk. En het ergste: hulp ondermijnt groei. De economie van landen die het afhankelijkst zijn van hulp kromp sinds eind jaren zeventig gemiddeld met 0,2 procent per jaar.”
Donorlanden zien toch toe op goede besteding? Ze stellen eisen aan goed bestuur.
„Maar ze rekenen er Afrikaanse landen niet op af. Uit onderzoek van de Wereldbank bleek dat 85 procent van de hulpstromen voor andere doelen was gebruikt dan afgesproken. Donorlanden houden corrupte regeringen in het zadel. Tussen 1980 en 1996 ging 72 procent van het Wereldbank-geld naar landen die zich nooit aan de voorwaarden hielden. De behoefte van donorlanden om te blijven geven, is onverzadigbaar.”
Waarom gaan westerse landen door met geven als het toch niet helpt?
„Het meest cynische antwoord is: omdat het de aandacht afleidt van de handelsbelemmeringen die ze hebben opgeworpen om westerse banen te beschermen. Belemmeringen die Afrika jaarlijks naar schatting 500 miljard dollar aan handel kosten. Dat is tien keer het bedrag dat Afrika aan ontwikkelingshulp ontvangt.
„En omdat ze toch niet geloven dat het ooit iets wordt met Afrika. Dat vinden ze zielig voor de Afrikanen. Ze kopen hun geweten af.”
Sociaal is Afrika er door de hulp toch op vooruitgegaan? In 1960 ging 50 procent van de kinderen naar school. Dat is nu 82 procent. Kindersterfte is de laatste dertig jaar meer dan gehalveerd. Dat vindt u niet belangrijk?
„Je kunt schoolgeld betalen voor een meisje van twaalf. Je kunt haar een opleiding geven. Je kunt zeggen: kijk eens wat ontwikkelingshulp vermag. Maar wat schiet dat meisje daarmee op als ze na haar school geen werk vindt. Omdat er geen banen zijn. Omdat er geen economische groei is. Telkens als ik naar huis ga, is het aantal straatkinderen gegroeid. Ze kunnen lezen, ze kunnen schrijven, ze spreken Engels. En het enige wat ze voor hun brood kunnen doen, is straathandel drijven. Steeds meer ouders op het platteland sturen hun kinderen niet meer naar school. Als er in de stad voor hun kinderen toch geen banen zijn, kunnen ze net zo goed meteen beginnen met bewerken van het land.”
Is afschaffen van alle hulp geen recept voor massasterfte?
„Alleen de elite zal het voelen. De armen merken het niet eens. Ze zagen toch al nooit iets van dat geld."
Ontwikkelingsdeskundigen wijzen er graag op dat de rijke landen ontwikkelingshulp decennia hebben gebruikt als wapen in de Koude Oorlog, als instrument van buitenlands beleid. Zij pleiten juist voor meer en gerichtere hulp.
„Waar moeten we de hulp nu weer op richten? In de jaren zestig moest hulp worden gebruikt voor grote infrastructurele projecten. In de jaren zeventig voor armoedebestrijding. In de jaren tachtig ging het om structurele aanpassing en financiële stabilisering. In de jaren negentig waren democratisering en goed bestuur aan de beurt. In zestig jaar is er in totaal 1.000 miljard dollar aan ontwikkelingsgeld naar Afrika gestroomd zonder dat dit tot ontwikkeling geleid heeft. Hoe vaak moet ontwikkelingshulp nog worden gereïncarneerd voordat het failliet ervan wordt erkend?”
De Rwandese president Paul Kagame benaderde u omdat hij af wil van hulp.
„De president heeft zich vaker kritisch uitgelaten over hulp. Maar voor 70 procent van zijn begroting is hij afhankelijk van die steun. In het vliegtuig las hij een interview met mij in de Financial Times. Opeens zag hij kansen om Rwanda te verlossen van hulp. Hij wilde dat ik meteen kwam. Dan kon ik met zijn ambassadeurs en met zijn ministers spreken, die zich in het weekend daarna zouden beraden op ontwikkelingshulp.
„‘Stel je voor’, schrijf ik in mijn boek, ‘dat Afrikaanse regeringen één voor één een telefoontje krijgen van de donorlanden: ‘we bouwen de hulp in vijf jaar af’. Een rechterhand van president Kagame zei me: ‘Wij willen degene zijn die dat telefoontje pleegt’.”
Verwacht u dat andere Afrikaanse landen het voorbeeld volgen?
„Voor de meeste regeringsleiders is het veel te makkelijk om elk jaar opnieuw hun ontwikkelingscheque te innen. Ze hoeven niet in actie te komen. Ze kunnen doen wat ze willen. Niemand die hen ter verantwoording roept.”
Paul Collier, uw vroegere professor aan Harvard en Oxford, vindt dat u te optimistisch bent over toegang van Afrikaanse landen tot de financiële markten.
„Met alle respect, maar ik heb in de financiële markten gewerkt. Ik weet wat investeerders willen. Het is niet makkelijk om die weg te bewandelen. Maar het kan. De beloning is duurzame groei.
„Ik ben opgegroeid in een land waar elk initiatief wordt weggewuifd of onderdrukt. Ze kunnen niet. Ze willen niet. Ik ben het zat. Laten we eens iets nieuws proberen. Het is duidelijk dat de oude aanpak niet werkt.”
Komt die nieuwe aanpak niet op het slechtst mogelijke moment nu de crisis financiële markten verlamt?
„Het is een moeilijke periode. Maar dat de Amerikaanse en Europese markten dichtzitten, wil niet zeggen dat alle markten gesloten zijn. Kijk naar de gigantische financiële reserves in China en het Midden-Oosten die schreeuwen om investeringsmogelijkheden. En zelfs als alle markten dichtzitten, moeten Afrikaanse landen zich voorbereiden op het moment dat ze weer opengaan. Deze apocalyptische toestand duurt niet eeuwig. Ga alvast oefenen met roadshows voor investeerders. Waarom moeten ze juist in uw land investeren? Uw antwoord zal heel overtuigend moeten zijn.”
Paul Collier vindt ook dat u de specifieke problemen van Afrika onderschat.
„De problemen van Afrika zijn gigantisch: historisch, geografisch, tribaal. Maar daar kunnen we niks aan doen. Dat is nu eenmaal zo. Moeten we er ons maar bij neerleggen dat Afrika zich niet ontwikkelt? Hoe lang gebruiken we het koloniale verleden nog als excuus? Kunnen we nu eindelijk verdergaan?”
Een andere oud-professor van u, de Amerikaan Jeffrey Sachs, adviseur van de Verenigde Naties, pleit voor verdubbeling van de hulp aan Afrika tot 100 miljard dollar per jaar.
„Ik snap dat niet. Ik vind het hypocriet. Op Harvard had hij het altijd over Rusland, Polen en Bolivia die zich moesten aanpassen aan de vrije markt, al deed het pijn. Maar als het om Afrika gaat, komt hij opeens met een ander recept. Wil hij zeggen dat Afrika fundamenteel anders is dan de rest van de wereld? Dat er iets vreselijk mis is met het continent?
„Ik zou dolgraag met hem in debat gaan. Zijn argumenten zijn emotioneel. Met economie en logica hebben ze niks van doen.”
De vertaling van Dead Aid (Doodlopende Hulp) verschijnt bij Contact. Bij Penguin verschijnt volgend jaar een tweede boek van Moyo, over de financiële crisis: How the West was Lost.
- Heeft Dambisa Moyo gelijk? Of helpt zij op haar beurt Afrika achteruit? Discussieer hieronder mee.
Tegen ontwikkelingshulp:
William Easterly: The Elusive Quest for Growth (MIT, 2002)
Voor gerichtere hulp:
William Easterly: The White Man’s Burden (Penguin, 2007) Onder dezelfde titel vertaald bij Nieuw Amsterdam, 2007. (Lees hier de NRC-recensie)
Roger Riddell: Does Foreign Aid Really Work, (OUP, 2007)
Voor meer en betere hulp:
Jeffrey Sachs: The End of Poverty (Penguin 2005). Vertaald als: Het einde van de armoede. (Lemniscaat, 2005)
Ralf Bodelier en Mirjam Vossen: Hulp: waarom ontwikkelingshulp moet, groeit en verandert.
(Inmerc 2007)
Anoniem (bezoeker)
doodlopende hulp
De zogenaamde ontwikkelingshulp is nieuwe wapen om andere landen te kunnen kolonialeseren. zoals mw. Koyo citeert :"belasting voor arme mensen in rijke landen ten gunste van rijke mensen in arme landen’.
daar ben ik wel helemaal mee eens, want ik kom zelf oorspronkelijk uit Afghanistan, sinds de westerse invasie in Afghanistan de armen worden armer wel een kleine groep elite(laag geletterd, massa moordenaars, fundamentalisten) maar wel helpen westerse troepen , worden maar rijk en rijker met deze hulp. en ze(de nieuwe elite) kunnen en willen niks doen voor de bevolking en het land, als ik het weet dan weten de donorlanden ook en ook minister Koenders.
maar het gebeurt bewust om derde wereldlanden te paraliseren en niet alleen vinger maar hele hand in de pap(binnelandse zaken avn de ze landen) krijgen. en voor altijd afhankelijk maken.
ieder land moet hebben en kunnen eigen weg te vinden voor ontwikkeling maar neit westerse model kopieren, kijk maar naar landen in zuid-oos Azie.
Anoniem (bezoeker)
doodlopende hulp
De zogenaamde ontwikkelingshulp is nieuwe wapen om andere landen te kunnen kolonialeseren. zoals mw. Koyo citeert :"belasting voor arme mensen in rijke landen ten gunste van rijke mensen in arme landen’.
daar ben ik wel helemaal mee eens, want ik kom zelf oorspronkelijk uit Afghanistan, sinds de westerse invasie in Afghanistan de armen worden armer wel een kleine groep elite(laag geletterd, massa moordenaars, fundamentalisten) maar wel helpen westerse troepen , worden maar rijk en rijker met deze hulp. en ze(de nieuwe elite) kunnen en willen niks doen voor de bevolking en het land, als ik het weet dan weten de donorlanden ook en ook minister Koenders.
maar het gebeurt bewust om derde wereldlanden te paraliseren en niet alleen vinger maar hele hand in de pap(binnelandse zaken avn de ze landen) krijgen. en voor altijd afhankelijk maken.
ieder land moet hebben en kunnen eigen weg te vinden voor ontwikkeling maar neit westerse model kopieren, kijk maar naar landen in zuid-oos Azie.
Anoniem (bezoeker)
laata ze in Afrika samenwerken
Wat ik vaak lees is dat wij europen / het westen hier iets aan zou moeten doen in de vorm van ontwikkelingshulp, maar vooral de handelsbarrieres opdoeken.
Laat ze gewoon als afrikanen onderling gaan handelen, zo is onze eigen handel ook begonnen. het is best mogelijk om zuid afrikaanse wijn naar marokko te exporteren en vise versa.
Leer eerst naar jezelf te kijken en daarna pas naar een ander continent.
Pieter de Klerk (bezoeker)
Waarom is er geen gevoel voor het getal bij NRC Handelsblad?
Deze reactie is niet een inhoudelijke op het boek van mevr. Moyo maar een opmerking over de kop bij het stuk over haar boek in de krant van vrijdag 8 mei 2009. Daarboven staat het volgende getal: 1.000.000.000.000.000.000 dollar. Nu vind ik dat een hoop geld. Dit is ongeveer 16000 (zestienduizend) maal de totale omzet van onze gehele planeet. 16000 is 8 maal de lengte van onze jaartelling en dat dan maal de omzet van de gehele planeet in het jaar 2008. Zouden wij dat nu aan de mensen in Afrika hebben gegeven zonder dat er wat is te merken? Alle huizen en beursgenoteerde bedrijven in Amerika zijn nu ongeveer 33000 (drieëndertigduizend) maal minder waard dan het bedrag wat naar Afrika is gegaan volgens de krant. Hier klopt dus iets niet. Wat is er dan aan de hand? Nu lees ik te veel kranten en daarin komt het zeer geregeld voor dat de mensen die schrijven geen gevoel voor getallen hebben. Miljoen en miljard wordt vaak door elkaar gehaald. Waarom kijkt niemand de teksten nu eens goed na? Waarschijnlijk zien de mensen die dat doen het wel, maar begrijpen ze het niet. Waar het meestal mis gaat is in de vertaling. Mevrouw Moyo heeft het goed. In 60 jaar 1.000 miljard dollar. Is dit een 1 met 18 nullen? Nee, dit is een 1 met 12 nullen. Nu heeft zij het in haar boek dus over een triljoen. Een Amerikaanse triljoen dat wel. Geen Nederlandse triljoen, want dat is iets geheel anders zie ook Wikipedia: Triljoen
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Een triljoen is een miljoen tot de 3e macht, dus 1.000.000.000.000.000.000 of 10 tot de 18e. Het SI-voorvoegsel is exa (E).
Het Amerikaanse en Canadese trillion betekent iets anders, namelijk 1000 × 1000tot de 3e, dus een biljoen (10 tot de 12e). Het Europese triljoen is dus 1.000.000 keer een Amerikaans trillion.
In het 'Amerikaans' wordt een triljoen aangeduid als quintillion (1000 × 1000tot de 5e).
De ontbinding van 1 triljoen in priemfactoren is: 2tot de 18e × 5 tot de 18e.
Het foutje in de krant zit er dus maar een miljoen maal naast. Dat is niet erg, maar dat niemand dat ziet is toch wel jammer. Een inhoudelijke opmerking over het boek kan ik nog niet geven daar ik het boek niet heb gelezen. Ik ga ook geen opmerkingen over een film geven indien ik alleen een interview of een recensie gelezen heb. Wat ik wel weet is dat het Marshallplan erg fijn was voor Europa. Verder een prima krant.
Karen Kammeraat (bezoeker)
Reactie artikel Dambisa Moyo
Ik ben een ontwikkelingswerker in hart en nieren en ik kan me niet anders voorstellen dan dat ik me inzet voor armoedebestrijding in Afrika. Toch ben ik blij met het geluid van Dambisa Moyo die pleit voor opheffing van ontwikkelingshulp aan overheden. Ze is zeker niet de eerste Afrikaan die deze stelling inneemt en ik ben met haar eens dat het van de gekke is dat we meer waarde hechten aan de woorden van Bono dan aan die van Afrikaanse leiders. Hoe zouden wij het vinden als Balkenende Youssou N’Dour zou uitnodigen (of als N’Dour zichzelf zou uitnodigen, zoals Bono meestal doet) om eens te praten hoe we onze economische crisis moeten oplossen?
Bovendien heb ik zelf ook in Afrika gezien hoe hulp afhankelijkheid in de hand werkt en hoe verstorend ontwikkelingshulp kan werken. Ambassades hebben flinke budgetten te verstouwen en dus worden er inderdaad allerlei projecten opgezet die vaak niet geïnitieerd zijn door de Afrikanen zelf. Maar wie kijkt er nu een gegeven paard in zijn bek?
Waar ik wel bang voor ben is dat de tegenstanders van ontwikkelingssamenwerking het boek van Moyo weer eens zullen aangrijpen om alle ontwikkelingsorganisaties over een kam te scheren, en dat zou niet moeten. Overheidshulp is anders dan het werk van ontwikkelingsorganisaties en dat is weer anders dan particuliere initiatieven, zoals dat van de buurman die een weeshuis in Kenia opzet.
Een van de oplossingen die Moyo aandraagt voor armoedebestrijding in Afrika is meer handel. En dat is nu net lastig door de handelsbarrières die Europa opwerpt voor Afrika en door alle producten die Europa zwaar gesubsidieerd in Afrika dumpt. Dit betekent oneerlijke concurrentie en belemmert de economische groei van Afrika, zodat het wel erg moeilijk wordt om voor jezelf te kunnen zorgen.
Grote ontwikkelingsorganisaties zoals ICCO en Oxfam Novib voeren nu juist actie tegen dit soort verstorende handelsmaatregelen. Wat zij doen is dan ook niet het helpen van arme Afrikanen, maar het strijden voor rechtvaardigheid zodat mensen wel de kans krijgen hun eigen leven in te richten. En dat is een substantieel verschil! Dit soort organisaties steunen geen corrupte overheden maar lokale organisaties die juist de overheden in de gaten houden zodat de corruptie afneemt. Ook letten ze er altijd op dat lokale organisaties niet de taak van de overheid overnemen, waar Moyo voor waarschuwt, maar dat ze een aanvullende, controlerende of voorbeeldstellende rol hebben. De organisaties die ze steunen zijn bedacht en opgezet door Afrikanen, die goed weten waar behoefte aan is en wat de mogelijkheden zijn.
Iedereen die zo nodig wat willen zeggen over ontwikkelingssamenwerking moet zich eerst maar eens verdiepen in het werkveld in plaats van zomaar wat te roepen, zodat zij net als Dambisa Moyo goed onderbouwd de discussie aan kunnen gaan.
Anoniem (bezoeker)
Is the 'West' willing to change to make it work?
Very interesting interview and I will definitely be reading the book. I think one of the problem up till now is that the 'West' is not willing to change other policies and trade agreements to make this work. It is probably cheaper to give Aid money than it is
- giving up on certain patent rights
- really opening boarders for real free trade
- stop being protectionist (among others of our agriculture)
- accepting that we do not have an hegemonic knowledge of how the world should be, for instance by recognizing research done on Malaria in Colombia, or AIDS in Kenya
- accepting to give up 'the aid industry', which according to Linda Polman in the 5th in the world as far as money is concerned
I am convinced that only if 'the West' change its thinking in these ways too, Aid can be gradually stopped. Stopping Aid without making these changing would be a slow death for Africa.
R.Renfrum (bezoeker)
Dambisa Moyo spreekt uit wat het Westen al lang wil
Er moet een zucht van verlichting door het Westen gaan na de uitspraken van Dambisa Moyo. Helemaal in deze tijden van economische crisis zal afname van ontwikkelingshulp de schatkisten ten goede komen. In mijn ogen is ontwikkelingshulp aan Afrika niets meer en niets minder dan "de aflaten van het Westen". Er zullen heus wel goede bedoelingen tussen zitten maar ontwikkelingshulp hangt als een molensteen om de Westerse nek. Toch ben ik het helemaal eens met Dambisa Moyo. Haar argumenten houden steek. Afrika zal het inderdaad heel moeilijk krijgen als ontwikkelingshulp wegvalt, maar erger dan het nu is, kan het niet worden. En ja, noodhulp blijft nog gewenst. Eerst moeten andere (sociaal-) economische aspecten van de grond komen. De vraag is nu: willen Afrikaanse regeringsleiders nu ook over de brug komen en toegeven dat ontwikkelingshulp niet helpt/heeft geholpen? Staan zij open voor een andere aanpak? Ik zou bijna zeggen van niet, maar Moyo geeft mij hoop!
Joep Claessens (bezoeker)
Draai dicht die kraan
Begin jaren tachtig heb ik ontwikkelingseconomie aan de toen nog Landbouwhogeschool te Wageningen gestudeerd (vanouds sterk gericht op niet-westerse gebieden, zoals dat toen nog heette) en alle argumenten die Moyo aandraagt om maar te stoppen met ontwikkelingshulp waren toen ook al bekend.
Vooral onder de linkse studenten werd ontwikkelingshulp toch vooral gezien als zelfbevrediging, die de Westerse ontwikkelingsmaffia aan leuke baantjes hielp, het schuldgevoel van het Westerse publiek afkocht en vooral de belangen van het Westerse Kapitalisme en de heersende elite aldaar diende.
Na dit zelf ook aan den lijve meegemaakt te hebben in Burkina Faso en Columbia (in beide landen heb ik zes maanden meegedraaid in een NL's ontwikkelingsproject als onderdeel van mijn studie) was dit voor mij dan ook een van de redenen om af te zien van uitzending als ontwikkelingswerker en hier in NL werk te zoeken, en wel in een totaal ander vakgebied dan dat van mijn studie. Nooit meer omgekeken...
Als ik het interview met Moyo lees is er nog niet veel veranderd sinds toen. Triest maar waar. Hopelijk is het boek van Moyo een teken dat het tij eindelijk aan het keren is.
Bart Haers (bezoeker)
de juiste kranen bedienen
De idee dat de ontwikkelingssamenwerking faalde of slaagde kan men niet zomaar beantwoorden. Wel is duidelijk dat de parameters ante en post zelden onder ogen genomen worden. Voor meerdere Aziatische landen is na de bloedige oorlogen in het midden van de eeuw een nieuwe tijd aangebroken, al durven we niet beweren dat die voor iedereen even weldoende is gebleken.
Voor Afrika, waar het koloniale bewind in de onderscheiden landen abrupt en te vaak via bloedige machtsstrijd ten einde is gekomen, heeft men vandaag niet de idee dat de politieke leiders in staat waren hun land te besturen, maar ja, de Belgische overheid in Kongo had "evoluees" gecreëerd een groep van autochtonen die in het lagere ambtelijke kader en het onderofficierenkorps aan de slag konden, maar te weinig gewerkt aan een elite. Wellicht hebben missieposten zelfs grotere verwachtingen geschapen, dan de koloniale leiding en de metropolitane overheid graag zag.
Feit is dat na de onafhankelijkheid vormen van neokolonialisme, waar de nieuwe bestuurders via steekpenningen gesmeerd werden, goed bestuur schier onmogelijk gemaakt hebben. Het andere punt is dat men wel op de mediische vector is gaan werken, maar economie noch bestuur heeft men voldoende in rekening gebracht en dat lijkt ons een grote factor van instabiliteit. Het is nuttig en nodig nu de bevolkingsgroei onder controle te brengen, want de overbevolking van Rwanda was mede te wijten aan een aperte overbevolking. Nu zijn het juist vaak nonnen geweest die vrouwen met de idee van verantwoord ouderschap vertrouwd hebben gemaakt, ook al gaat dat in tegen de cultuur, vooral de gewoonten en zelfs de noodzaak van een grote kroost omdat men anders problemen kon hebben met de materiële noden.
Bijgevolg denk ik dat deze econome gelijk heeft als ze zegt dat deze ontwikkelingshulp niet helpt, dat de idee van good governance in de jaren 1990 te zeer een afbraak van de staat als baken van vertrouwen heeft voortgebracht. Die vormen van samenwerking brengen geen zoden aan de dijk. Maar nu moet men niet meteen alle vormen en alle pistes afsluiten. Alleen zal men eigen taboes moeten afbreken, zoals de idee dat goede bedoelingen voldoende zijn. Maar ook dat we onze schuld voor de armoede in grote delen van Afrika kunnen aflossen met ontwikkelingssamenwerking, want worden we meteen paternalistisch. Links en Rechts hebben hier biede een enorme verantwoordelijkheid, waar deze dame over spreekt. Maar ja, daar worden we in ons idealisme niet graag aan herinnerd.
AnoniemJ.Boeck (bezoeker)
Intervieuw Dambisa Moyo
Een pracht intervieuw
Wat een kanjer van een meid
De spijker precies op z'n kop
De nieuwe Mandela voor Afrika?
Het lijkt erop en ik hoop het voor haar en Afrika
Ik ga het boek kopen en lezen
En dat is dan mijn ontwikkelingshulp
Dat was het en iedereen die dit leest gegroet en een prettige dag verder
Anoniem (bezoeker)
Dambisa Moyo, ontwikkelingshulp
Generaliserend kan worden gesteld dat ontwikkelingshulp bedelaars maakt, leiders corrumpeert en verrijkt en de bevolking verarmt. Dat geldt in het bijzonder voor de zgn. begrotingshulp waarbij vrijwel geen eisen worden gesteld en controle ontbreekt.
Onderwijs, infrastructuur en landbouwkundig onderzoek en –voorlichting zijn de belangrijkste pijlers voor hulp en daarnaast de ´ Aided Self Help´ waarbij (op laag niveau) bevolkingsinitiatieven worden ondersteund, niet overgenomen.
J.B. (bezoeker)
Draai die kraan dicht
Dear Ms Dambisa Moyo,
You are right, financial support didn't help till now. According to us it will bring more prosperity if Afrika would have one currency. This will lead to transparacy of international loans and prices in relation to Afrika and real Fair Trade can start.
Kind regards,
J.B.
David Sogge (bezoeker)
Wie helpt wie ?
Met meerdere stellingen van Moyo –- hulp ondermijnt groei, bij voorbeeld -- kan men het wellicht wel mee eens zijn. De groeiremmende effecten van de Washington Consensus macro-economische programma’s vereiste door donoren in ruil voor hulp, zijn bekend. Verder zijn sommigen van Moyo’s stellingen –- vooral dat het goed zal komen als men Afrika zou overlaten aan de financiële markten –- zijn, om het zacht uit te drukken, discutabel, vooral in het licht van de oorzaken van de huidige economische crisis. Echter, één belangrijk feit blijft in de interview onvermeld: in netto termen zijn het niet de rijken die Afrika te hulp schieten, maar het is net andersom. Volgens de Verenigde Naties overtreft de stroom geld uit arme naar rijke landen de stroom ontwikkelingshulp en private investeringen met honderden miljard dollar per jaar. In 2006 kwam er netto 86 miljard dollar alléén al uit Afrika. En dan hebben wij het nog niet over duistere kapitaalvlucht, die niet geregistreerd wordt. Het is deze ‘hulp’ van arm naar rijk die echt doodelijk is, maar buiten schot en dus springlevend blijft.
P. Aln (bezoeker)
Afbouw overheidssteun en oneerlijke handelsverdragen
In feite is er sprake van neo-slavernij: een rijk en machtig gehouden elite als was in de handen van slavenhouders/rijke mogendheden die voor hun welvaart en groei afhankelijk zijn de rijke bodemschatten en/of goedkope menskracht in Afrika.
Stro-figuren zijn van alle tijden. In onze samenleving worden die bijvoorbeeld ingezet op sleutelposten onder meer om diversiteit en evenwaardigheden te suggereren, terwijl zij feitelijk handhaving van de status quo dienen, in ruil voor gunsten.
Probleem is echter dat in het continent Afrika grote delen van de bevolking een menswaardig bestaan ontberen, waar dit soort stro-figuren zich niet om bekommeren. Niet zelden worden hulp en groei door hen actief tegengewerkt.
Integer handelen lijkt de sleutel tot oplossing van dit hardnekkige probleem. Initiatieven van de bekende Soedaneze zakenman die goed leiderschap en openbaar bestuur aanmoedigt en beloont, zijn concrete stappen in de richting van bewustwording en oplossing. Afbouw van overheidssteun in combinatie met het opheffen van handelsbelemmeringen is een goede zaak.
Overigens, de vergelijking van vrouw Ali met Moyo, stoelt op een visie probleem: zwarte mensen en zwarte naties labelen als 'een pot nat'; gebrekkig oog voor verscheidenheid. Ali heeft haar riante positie als kamerlid geenszins benut om de structureel zwakke sociaal-economische positie van de doelgroepen in haar portefeuile te verbeteren, wel die van haarzelf. Moyo komt over als een intelligent, integer en daadkrachtig persoon met hart voor het continent Afrika en de verworpenen daarin.
Thomas Colignatus (bezoeker)
Met Moyo eens plus aanpak werkloosheid
Uw rapportage over Moyo sluit hierbij aan:
Citaat:
"De NIEO is in ieder geval geen basisbehoeftenstrategie. Kritische kanttekeningen bij het Brandt-rapport." Opstel, 20 juli 1981. In een telefoongesprek zei Jan Tinbergen dat het niet onmogelijk was dat ik hier gelijk had. Zie mijn In memoriam Jan Tinbergen. Van Jan Pronk ontving ik helaas geen reactie. In de PDF is een kritische brief van Louis Emmerij opgenomen. Het artikel werd helaas afgewezen door S&D (het blad van de WBS) en Internationale Spectator. In mijn analyse was de ontwikkelingssamenwerking overigens minder relevant en lag de crux bij de werkloosheid, zie ook pagina 7 van A logic of exceptions, hetgeen verklaart dat de werkloosheid hierna in het centrum van mijn aandacht kwam.
Einde citaat
Dit zijn de relevante links:
http://www.dataweb.nl/~cool/Thomas/Nederlands/Wetenschap/Wetenschap.html
http://www.dataweb.nl/~cool/Thomas/Nederlands/Wetenschap/Artikelen/1981-...
http://www.dataweb.nl/~cool/Papers/Drgtpe/Index.html
I.P.F. Boreel (bezoeker)
Draai dicht die kraan
Hulp corrumpeert makkelijk aan beide zijden
De stelling dat ontwikkelingshulp niet helpt en alleen maar schade aanricht is natuurlijk een statement om de verkoop van haar boek te bevorderen. Ik kan me niet voorstellen dat iemand met haar CV dit met overtuiging zo generaliseert (ik heb alleen bovenstaand artikel gelezen).
Bepaalde vormen van ontwikkelingshulp zijn natuurlijk altijd (en niet alleen in Afrikaanse landen) welkom: noodhulp, scholing en emancipatie van de vrouw. Aan de andere kant zijn de gevolgen naar mijn overtuiging als ontwikkelingseconoom niet alleen desastreus op macro niveau van een land, maar ook op micro niveau. Hulp verstoort lokaal evenwicht. Niet alleen economisch, ook sociaal en cultureel evenwicht. Het leidt tot blijvende schade en tot duurzame afhankelijkheid. Overigens bestaat Afrika niet, het zijn individuele landen met individuele vraagstukken.
Stoppen met ontwikkelingshulp kan niet abrupt en eenzijdig, dat zou vele instabiele landen instabieler maken, oorlogen en narco-staten kunnen creeeren. Het moet wel het doel zijn van alle betrokken partijen om algemene ontwikkelingshulp op termijn af te schaffen. Dit houdt in dat niet-onwikkelingslanden handelsbarrieres moeten afschaffen en al helemaal export subsidies op landbouwgewassen en dierproducten moet stoppen. Dergelijke subsidies zijn overigens een veelvoud van de netto ontwikkelingshulp.
Netto is minder dan de helft van het bruto ontwikkelingsbudget dat de rijkere landen communiceren. Het verschil zit hem in het dumpen van overtollige producten uit deze landen en vooral de enorme ambtelijke overhead die gemoeid is met het selecteren van projecten en het distribueren van de hulp en de onzinnige peperdure controle door externe accountantbureaus die de schuldreductie van onze naieve en romantische politici moet complementeren, dan wel hun carriere door deze verantwoording politiek veilig moeten stellen.
Maar inderdaad, of wij nog meemaken dat alle landen elkaar op gelijke basis tegemoet zullen treden, zoals de vorige schrijver zich afvraagt, is zeer onzeker. Ontwikkelingshulp is big business. Afschaffing van hulp zal niet alleen door de corrupte regimes in de ontvangende landen worden tegengewerkt, maar minstens zozeer door de donerende landen, die daarmee een relatief goedkoop geopolitiek instrument kwijtraken. Kortom, de rijke donerende landen heulen met de corrumperende machthebbers in de ontvangende landen, ten koste van 4 miljard armen en hongerende mensen, die ook geen toekomst zullen kunnen creeeren voor hun kinderen.
Dus de conclusie van Dambisa Moyo is eigenlijk nog mild.
F.J Kersloot (bezoeker)
Draai dicht die kraan
Mijn reactie is gericht op een uitspraak van I.P.F. Boree: 'Bepaalde vormen van ontwikkelingshulp zijn natuurlijk altijd (en niet alleen in Afrikaanse landen) welkom: noodhulp, scholing en emancipatie van de vrouw'. Helaas moet er ook geconstateerd worden dat noodhulp niet altijd even welkom is. Linda Polman heeft enige tijd geleden haar boek, de Crisis Karavaan, gepubliceerd. Hierin wordt duidelijk dat ook rebelleiders en corrupte regeringen misbruik maken van de neutrale houding van hulporganisaties. Zij proberen mee te liften van de gratis hulp die geboden wordt. Dit kan grote en gruwelijke gevolgen hebben. Het boek van mevrouw Polman is daarom zeker een aanrader om te lezen!
Dick Spel (bezoeker)
Afrika en ontwikkelingshulp blijven hardnekkig falen
Sociale en politieke factoren zijn allesbepalend voor het hardnekkig blijven falen van Sub-Sahara Afrika bij het halen van de Millenium Doelstellingen van de VN.
Ontwikkelingshulp houdt het falen in stand, in dat opzicht hebben Moyo en al haar voorgangers die dit al jaren constateren, gelijk.
Slecht leiderschap, bureaucratie, slechte infrastructuur en corruptie zijn de redenen waarom ontwikkelingshulp niet helpt. De 'bottom billion' ontvangen slechts de kruimels, en frauduleuze programmamanagers zorgen ervoor dat de rapportages aan hulporganisaties slechts op papier deugen.
Dat de huidige vorm van ontwikkelingshulp een averechts effect heeft is bekend. De oplossing die Moyo aandracht verandert niets aan het probleem: niet functionerende Afrikaanse staten. Sommige van deze problemen, staten die door kolonialisme zijn gevormd en vijandige tribale tegenstellingen versterken, zijn nauwelijks oplosbaar, tegelijk een niet te onderschatten oorzaak van falende staten.
Buiten Afrika zijn er voldoende voorbeelden van ontwikkelingshulp met positief effect, bijvoorbeeld Opportunaides Mexico en BRAC TUP in Bangladesh.
Moyo geeft in haar failliet van de ontwikkelingshulp als voorbeeld de focus op 'good governance' in de jaren 90. Echter, op zich is deze focus juist, mits hier consequent gevolgen aan worden verbonden bij het uitblijven van resultaat. En dat is iets wat ontwikkelingsorganisaties zich zouden moeten aantrekken: verbeter het monitoren en evalueren van hulp. Maar die boodschap werd, ik ben het even nagegaan, in 2006 al gegeven.... (FD, 21-04-2006).
En natuurlijk, het opheffen van handelsbelemmeringen kan een grote impuls geven aan de ontwikkeling van Afrika.
C. de Monchy, Amstelveen (bezoeker)
Draai dicht die kraan
Heeft de keizer wel kleren aan?
Dambisa Moyo heeft waarschijnlijk gelijk, maar of en wanneer zij het krijgt is de vraag. Haar argument dat zwakke staten in stand gehouden worden door donorgeld waar geen strenge eisen aan verbonden zijn lijkt onontkoombaar. Of dichtdraaien van de kraan tot een sterker bestuur leidt is niet gezegd.
Iemand moet het namelijk gaan uitproberen, en zoals zij aangeeft betekent dat dat de elite hard aan de slag moet om het openbaar bestuur te verbeteren. Om geld uit de kapitaalmarkt te halen, moet je schatkistpapier kunnen verkopen, dus moet er onafhankelijk financieel en budgetair toezicht zijn, misbruik van publiek geld moet worden aangepakt, etc. En dat zijn moeilijke zaken, zo moeilijk dat wij er in het rijke westen ook niet altijd raad mee weten, dat kunnen we nu eerlijk toegeven. Je hebt dus een sterk bestuur nodig om de kraan dicht te draaien.
Dus wie gaat het gelijk van Moyo bewijzen? Meneer Kagame zal er een harde dobber aan hebben, terwijl het gemakkelijke geld boven de markt zal blijven hangen. Onze politici vinden het domweg te leuk om ontwikkelingshulpje (mee) te spelen, en dat geven zij (wij) heus niet zomaar op.
Wat ik mooi aan dit verhaal vind is dat een jonge Afrikaanse econome dit als eerste met recht en in rake typeringen overbrengt. Net zoals in het sprookje van de kleren van de keizer. In het sprookje komt de keizer ootmoedig tot inkeer, het is te hopen dat wij nog zullen leven om dit mee te maken!
Ton Postmes (bezoeker)
Primair is recht op arbeid enbegint met plaatselijk samenwerken
Als Dambisa Moyo... de Hirsi Ali van het ontwikkelingsdebat genoemd wordt, lijkt me dat in positieve en in negatieve zin terecht. Emotionele feiten scheppen geen systematische analyse van oorzaken en gevolgen, en leveren geen basis voor een systematische strategie.
Helaas is Moyo in haar denken doordrenkt met Harvard-economie, die failliet is.
Ze heeft gelijk als ze zegt dat geld, hulp en zelfs goed bedoelde hulp, ook via NGO's en zelfs direct aan de armsten vaak negatieve gevolgen heeft.
Maar ze zweert toch bij de vrije markt en bij de productie van materiële goederen en diensten. Die moeten werkgelegenheid scheppen. Ze vergeet dat daarvoor dank zij de moderne technologie maar bijzonder weinig werkkrachten nodig zijn.
Economiestudie is blijkbaar fnuikend voor het besef van economen dat mensenrechten – waaronder ook het recht op arbeid - grotere prioriteit verdienen dan economie.
En ook voor het besef dat de noden en wensen van de mensen onbegrensd zijn... en dat er dus altijd werk in overvloed moet zijn. Mits het "slechts" goed gestructureerd en geordend wordt.
Daar begint de ellende. Men geeft prioriteit aan onrecht omwille van de economie.
Armoede is het gevolg van te veel energie stoppen in hersenschimmen, in ieder voor zich werken, twisten en concurrentie.
Als er maar genoeg solide plaatselijke gemeenschappen zouden zijn die intern goed samenwerken en elkaar intern diensten van goede kwaliteit leveren dan komt het met de corruptie goed en met de spin-off en welzijn en welvaart ook.
Ja, zoekt eerst "het koninkrijk Gods" en zijn "gerechtigheid", dan zal de rest U worden gegeven als toegift.
Goed en wijs samenwerken kan in enkele jaren welvaart en welzijn scheppen. Ja, dank zij de moderne technologie.
Nieuwe reactie inzenden