Zie de schrijvers werken - Allard Schröder
Vanaf zijn roman Grover (1999) zijn de romans van Allard Schröder (1946) in deze werkkamer tot stand gekomen. Een roman als De hydrograaf, waarmee Schröder in 2002 de AKO-literatuurprijs won, is hier geschreven.
Schröder woont in een appartement op de vierde etage aan de Jacob van Lennepkade in Amsterdam. Zijn werkkamer heeft, naast een ronde tafel met wat stoelen en een klein bureau met een laptop er op, twee belangrijke plekken. In één hoek staat de leesfauteuil van Schröder; in de hoek ernaast het kleine werkblad met daarop een computer.
Op de vloer liggen, net als in de andere kamers van Schröders huis, dikke bontgekleurde tapijten die door de schrijver zijn verzameld. Langs de wanden van de werkkamer een paar schilderijen en familiefoto’s maar vooral veel boeken. In dikke perkamenten en leren banden onder andere een verzameling Latijnse poëzie uit 1599, een boek met foto's uit Alexandrië en een serie Duitse architectuurboeken uit de jaren twintig van de vorige eeuw, met de klinkende titel Wohnbauten und Siedlungen. "Veel van die huizen staan er al niet eens meer", zegt Schröder wijzend op de pagina's, "die zijn in de Tweede Wereldoorlog allemaal platgebombardeerd."
De twee echte pronkstukken uit de collectie zijn een onopvallend klein blauw boekje met gedichten van Theocritus uit 1530 en een editie van Stendhals Promenades dans Rome uit 1830. Schröder verrukt: “Toen lééfde Stendhal zelf nog.”
Recht tegenover de plek waar Schröder leest en schrijft bevindt zich een inloopkast waar zich de andere boeken van Stendhal bevinden, een door de schrijver zeer bewonderde auteur. Hij noemt hem '”een levenslange verslaving". Naast de vorig jaar uitgebrachte vertaling van Lucien Leuwen (die Schröder voor Vrij Nederland besprak) drie plankjes vol met werk van de Franse schrijver met daarnaast een klein portretje. "Het enige heldenportret dat ik me veroorloof."
“Kunt u iets vertellen over de manier waarop u op deze plek aan uw boeken werkt? Gaat dat volgens een bepaald procedé?”
"Als ik werk, ben ik hier de hele dag. Ik verlaat deze ruimte alleen om in de stad een boodschap te doen of in een van de andere vertrekken van het huis een beetje piano te spelen. Als ik echt aan het schrijven ben, dus de woorden schrijf die voor een roman bedoeld zijn, is het hier volledig stil in de kamer. Alleen als ik werk aan de tweede, derde of vierde versie van de romantekst heb ik wel eens muziek op staan."
“Wat komt er op zo'n werkdag uit uw handen?”
"Een pagina per dag. En daarmee bedoel ik een boekpagina, dus de hoeveelheid woorden die nodig is om een romanpagina te vullen."
“Wat blijft daar uiteindelijk van over? Schrapt u veel?”
"Ik schrap bijna niets. Toen ik jonger was en aan mijn eerste romans werkte, schrapte ik veel meer. Ik sneed uiteindelijk wel 15 procent van de eerst geschreven tekst weg. Nu is dat veel minder. Van de eerste versie van De econome (Schröder's laatste boek, dat afgelopen voorjaar verscheen) is zo goed als alles blijven staan. Er is denk ik maar 4 of 5 procent verwijderd.”
“Als jonge schrijver ben je eigenlijk dom. Je gebruikt ontzettend veel energie, pent hele boeken vol en kan er vervolgens weer een groot deel van weggooien."
“Hoe komt een boek bij u tot stand? Maakt u bijvoorbeeld een schema waarin u de verhaallijnen en de karakters vorm geeft?”
"Ik schrijf wel een a4'tje vol waar ik wat plannen op uitschrijf voor een nieuw boek, maar zo gauw ik begin met het echte schrijven en de eerste alinea op papier staat is het meteen een heel ander boek geworden. Ik doe het dus wel, want je moet ergens beginnen, maar het stelt niet veel voor."
“Hoe komt u in uw schrijfmodus terecht?”
"Ik ben nu zo ervaren dat ik daar niets bijzonders meer voor hoef te doen. Ik ga zitten en begin met schrijven."
“Dus geen rituelen zoals Stendhal, die zich naar verluidt ’s ochtends eerst door droge wetteksten heen worstelde om in de gewenste schrijfmodus te komen?”
“Nee, in het geheel niet. En die uitspraak van Stendhal zal ook wel een beetje dik aangezet zijn, vrees ik. Zijn stijl heeft nu niet bepaald veel weg van de Code civil.”
“En ook De econome, uw laatste boek, is dus in dit vertrek geschreven?”
"Nee, dat niet. Mijn vrouw vertrekt voor haar baan vaak naar China en ik reis dan met haar mee. Zo vertrek ik binnenkort voor de vierde keer voor lange tijd naar China, dit keer voor drie maanden. De econome heb ik helemaal in China geschreven. We verblijven daar in China in een appartement in Amoy, de stad die de Chinezen zelf Xiamen noemen."
Schröder neemt me mee naar de laptop op het kleine bureau en opent er een map met foto's op die zijn gemaakt in Xiamen (of: Amoy). Op een paar foto's staat Schröder zelf, die in vrijetijdskleding in een zo goed als kaal vertrek achter zijn laptop zit te werken.
“Kijk, hier zit ik dus te schrijven, met uitzicht over de huizen van de rijke Taiwanezen die daar wonen en met iets verderop de kustlijn. 500 meter in zee ligt het eiland Gulangyu, een plek die tot in China het communisme halverwege de vorige eeuw zijn intrede deed als populair oord diende voor rijke Chinezen. Nu is het een soort spookeiland, met grote verlaten villa’s in art-decostijl waarvan niemand weet wie ze toebehoren.”
“Waaraan gaat u werken in Amoy? Er komt dit najaar toch ook al een nieuw boek van u uit?”
“Dat boek dat straks uitkomt heet Amoy. Ik ga in Xiamen werken aan de roman die na Amoy uitkomt. Daar ben ik ook al een eind mee gevorderd trouwens.”
“U voert de productie behoorlijk op. De econome is net uit en u bent al bezig met de opvolger van dat boek.”
“Klopt, maar daarna krijgen jullie dan ook een tijd niets meer van mij.”
