Ook een vorm van literair straatrumoer: een citaat van Erasmus op een stoeptegel in Rotterdam.

Samen met debutant Robert Vuijsje is Rob van Essen (1963) de verrassing op de nominatielijst van de Libris Literatuurprijs. Van Essens roman Visser – zijn zesde boek – is volgens de jury ‘een sublieme, onderkoelde roman over een te heet gestookte maatschappij’. De jury looft in haar rapport de vele  maatschappelijk betrokken romans.

In Visser wordt een geschiedenisleraar in de provincie door de plaatselijke neonazi’s als een held vereerd nadat hij een aantal verkeerd begrepen opmerkingen in de les heeft gemaakt. Vervolgens  werkt deze Jacob Visser zichzelf steeds verder in de nesten. Op de achtergrond speelt het nooit verwerkte verdriet om een gestorven dochtertje. Van Essen, recensent Britse literatuur van deze krant, debuteerde in 1996 met de roman Reddend zwemmen, waarna onder meer Kwade dagen (2002), Engeland is gesloten (2004) en Het jaar waarin mijn vader stierf (2006) volgden.

Het juryrapport karakteriseert hem als schrijver die groeide  ‘in de luwte’. „Dat voel ik zelf niet zo”, zegt Van Essen. „Je wilt altijd meer gelezen worden, maar ik was me  niet bewust dat ik in de luwte zat. Mijn werk is altijd gerecenseerd.”

Wel heeft hij het idee dat hij zich heeft ontwikkeld. „Bij elk nieuw boek durf je meer, maak je andere keuzes. Zo gaan veel van mijn romans over eeuwige pubers, terwijl ik in Visser bewust voor een oudere hoofdpersoon heb gekozen.”

Visser wordt door de jury gezien als werk van een schrijver die zich ‘de straat op heeft laten jagen’. Van Essen verbaast zich over die formulering. „De schrijvers zijn dus niet uit zichzelf de straat op gegáán? Ook in mijn eerdere boeken zat al straatrumoer. Romans gaan vooral gaan over wat schrijvers zoal bezig houdt. En er is de afgelopen tien jaar veel gebeurd in de wereld, dus het is logisch dat je dat terugziet. Het precies duiden van de wereld is in de eerste plaats iets voor essayisten.

Van Essens roman is dan ook niet bedoeld als een bijtend commentaar op een samenleving die het kleinste incident tot kolossale proporties uitvergroot. „Dat is het misschien wel geworden, maar daar ben ik niet mee begonnen. Mijn uitgangspunt was een aantal ideeën, scènes. Tijdens het schrijven ga je pas thema’s zien. Stephen King heeft geschreven dat je nooit van thema’s moet uitgaan, maar dat wanneer je ze tijdens het werken ontdekt, je ze wel moet aanzetten. Dat heb ik geprobeerd.”