Dozen Kafka onder toezicht geopend

Deze week breekt een nieuwe episode aan in het getouwtrek rond een gedeelte van de nalatenschap van Franz Kafka (1883-1924), die via Max Brod (1884-1968) bij de Israëlische zusters Eva en Ruti Hoffe belandde.

In kluizen van bankfilialen te Zürich en Tel Aviv worden onder toezicht van een batterij advocaten in totaal tien dozen met Kafka-archivalia geopend. Ze bevatten brieven, dagboeken, tekeningen en misschien ook manuscripten van de Duits-Tsjechische schrijver van Joodse afkomst. De moeder van Eva en Ruti Hoffe, de zussen die al jaren verbeten strijden tegen het openen van de kluizen en het vrijgeven van de inhoud, was Esther Hoffe, de privésecretaresse van Max Brod.

Zoals bekend legde Max Brod het verzoek van Kafka om na zijn dood (in 1924 aan tuberculose) zijn manuscripten te verbranden naast zich neer. Hij vluchtte bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog naar Tel-Aviv waar hij tot aan zijn dood ijverde voor de publicatie van Kafka's werk. Na zijn overlijden erfde Esther Hoffe het materiaal waaruit ze al gedeeltes verkocht. Zo raakte het originele manuscript van Het Proces, dat ze in 1988 bij Sotheby's liet veilen, via tussenpersonen in het bezit van het Deutsches Literaturarchiv te Marbach. De zussen Hoffe zouden ook van plan geweest zijn resterende stukken aan dit archief te verkopen, iets waarover ze al onderhandelden.

Maar ook de Israëlische staat claimt al enkele jaren eigendomsrecht, precies omdat Brod in 1939 emigreerde naar het gebied dat het latere Israël werd. Zo raakte de affaire sinds 2007 verzand in een juridische touwtrekkerij waar nu alweer een nieuw hoofdstuk wordt aan toegevoegd. Het is de bedoeling dat een rechtbank in Tel-Aviv op basis van de inhoudsbeschrijving van de kluizen uitmaakt welke documenten privébezit zijn en aan de zussen toebehoren en welke documenten moeten worden overgemaakt aan een publiek archief. Bij het openen van het archief zijn literaire experts aanwezig. Publicatie van de documenten zit er nog lang niet in en wordt door de rechtbank  juridisch niet toegelaten.

Zie onder meer de berichtgeving bij The Guardian, Haaretz en Libération.