Drie reuzen vechten om digitale lezer
Apple, Google en Amazon leveren slag om de digitale lezer. Worden boekhandels, schrijvers en uitgevers de dupe?
Wie gaat het winnen? De Kindle of de iPad? De webwinkel van Google Editions, de iBooks van Apple of toch een klikje bij Amazon?
In de slag om de digitale lezer kruipen de technologiereuzen steeds dichter naar elkaar, feller en openlijker worden hun schermutselingen. Kunnen boekhandels, schrijvers en uitgeverijen zich handhaven als in de concurrentiestrijd de prijs voor geschreven intellectueel eigendom razendsnel daalt?
Afgelopen week bracht Apple de iPad in stelling tegen de Kindle van Amazon, de bijbehorende winkel vol iBooks zal niet lang op zich laten wachten. Ook Google werkt naar verluidt aan een multifunctioneel tablet waarop digitale boeken kunnen worden gelezen uit boekwinkel Google Editions. Intussen is het bedrijf verwikkeld in een juridische strijd over de Google Book Deal, het voorstel om alle rechtenvrije boeken verschenen in de Angelsaksische wereld te digitaliseren in de grootste digitale bibliotheek ter wereld.
De boekenwereld bezint zich op manieren om de digitale orkaan het hoofd te bieden. Controle lijkt nagenoeg onmogelijk. Een aantal Britse schrijvers onttrekt zich bijvoorbeeld aan de Google Book Deal, die het vaak als draconisch betitelde karakter heeft dat het werk van schrijvers eronder valt, tenzij de schrijver te kennen geeft dit niet te willen. De schrijver ontvangt hiervoor 60 dollar per titel.
De Britse schrijversorganisatie lijkt zich hierbij te hebben neergelegd, de Amerikaanse Author’s Guild heeft met Google een schikking getroffen. Tot de Britse schrijvers die niet meedoen behoren J.K. Rowling en Philip Pullman. Op 18 februari is er een rechtszitting in New York over de Deal.
Ook Nederlandse schrijvers wier boeken in Groot-Brittannië of Amerika verschijnen, vallen onder de Book Deal. Marcel Möring, een schrijver met een grote interesse voor digitalisering, heeft nee gezegd. „Het is mij niet duidelijk wat er juridisch correct kan zijn aan de manier waarop Google hier te werk gaat”, zegt hij. „Het is alsof Google je garage binnenloopt, je Mercedes meeneemt, en zegt: er stond toch nergens dat het niet mocht?”
Nu Apple de iBookstore lanceert, kunnen uitgevers Apple en Amazon tegen elkaar uitspelen. Afgelopen weekend haalde Amazon bakzeil na een gevecht om de prijs van het e-book met uitgeverij MacMillan.
De meeste grote uitgeverijen naast MacMillan, Hachette Book Group, HarperCollins, Penguin en Simon & Schuster hebben met Apple een akkoord gesloten waarbij ze de controle op de prijs van het e-boek behouden. Bij Amazon is dit niet het geval. En op welk apparaat zullen we dat goedkope e-boek uiteindelijk lezen? Zal de iPad de ‘Kindle-killer’ blijken die sommigen er in zien? „Vooral geschikt om je e-mail op te checken, terwijl je tv kijkt”, zegt een criticus.
Al is de ontvangst van dit gadget grotendeels negatief, toch zal een multifunctioneel, interactief apparaat de toekomst van het lezen veroveren, is de verwachting.E-readers vormen maar een tussenstadium. „Een primitief apparaat, sciencefiction uit 1971”, zegt Maarten Asscher, directeur van boekhandel Athenaeum, over de Kindle.
Hier en daar doet een schrijver een poging zijn lot in eigen hand te nemen. De Britse schrijver Ian McEwan sloot voor zijn oude werk een deal met Amazon en bedong zo hogere royalty’s. De Nederlandse auteur Leon de Winter kondigde aan zijn eigen webwinkel voor e-books te beginnen, ©-SHED.
In Nederland is de digitale orkaan nog maar een briesje. Deze week maakte de stichting CPNB bekend dat in Nederland in 2009 14.000 e-readers zijn gekocht en 63.000 boeken gedownload, tegen 45 miljoen boeken van papier. Leon de Winter zegt vanuit Los Angeles: „Ik moet van mijn e-boekroyalty’s de eerste kop koffie nog bestellen.” Toch is snel handelen geboden, waarschuwt Daniel Ropers, directeur van internetboekhandel bol.com: „We moeten zorgen dat er een Nederlandse digitale structuur ontstaat. Als we dat niet doen, zullen Amazon, Apple en Google ons binnenkort de prijzen en voorwaarden dicteren.”
Vrijdag in Boeken: De Nederlandse boekenwereld in 2020
De verzamelde berichten over de digitalisering van boeken leest u hier. Op die plek kunt u tevens laten weten hoe u zelf denkt over het digitaliseringsproces. Bent u een potentiële 'E-lezer'?
