De Amerikaanse krant USA Today op een Que Reader Foto AP

Waarschijnlijk  hebben de jonge bloggers die gadgetbeurs CES al twitterend verslaan niet eens een boekenkast,  laat staan een krantenabonnement. Maar ze zijn niet weg te  slaan bij het hoekje met e-readers  – leesgadgets met wifi-verbinding,  zoekfunctie en aanraakscherm.
Sinds de Amerikaanse internetboekhandel Amazon in 2007 begon met de verkoop van de Kindle  e-reader, is de aandacht voor digitale boeken snel gegroeid. „Amazon speelt een belangrijke rol bij  de acceptatie van e-readers”, zegt  Michael Smith van het International Digital Publishing Forum (IDPF). „De grootste uitdaging is het  publiek kennis te laten maken met  e-readers. Zodra je een digitaal  boek vasthoudt, weet je dat dit je  leeservaring verrijkt: het gemak  om honderden titels bij de hand te  hebben, of even snel de lettergrootte aan te passen.

Amazon verkocht in 2008  500.000 Kindles en is daarmee  voorlopig marktleider, met Sony  als tweede. Afgelopen Kerst verkocht de webwinkel meer elektronische boeken dan papieren titels,  omdat er zoveel Kindles cadeau  werden gegeven.  De Nederlandse  winkel Bol.com, dat een distributieovereenkomst heeft met Sony,  verkocht in de eerste maanden  ruim 50.000 digitale titels.

De Consumer Electronics Association denkt dat de verkoop van  elektronische boeken in 2010 met  127 procent zal stijgen. „De e-reader is de iPod van de toekomst”,  roept een grote groep Amerikaanse uitgevers. Ze melden dat hun digitale omzet in het derde kwartaal  van 2009 46,5 miljoen dollar was,  ten opzichte van 13,9 miljoen in  hetzelfde kwartaal van 2008. De  omzet van gedrukte boeken daalde. Ook kranten, die het aantal papieren abonnementen zien afnemen, zijn geïnteresseerd in de  nieuwe distributiemogelijkheden.  De grote Amerikaanse nieuwsmedia zijn op elke nieuwe reader te  vinden.

Het IDPF heeft als doel een gezamenlijke standaard van elektronische boeken te creëren, zodat  consumenten alle boektitels die ze  kopen ook op elk apparaat kunnen  bekijken. Marktleider Amazon  heeft een gesloten model, met een  eigen bestandsformaat dat niet  uitwisselbaar is met andere e-readers.  „Als je wilt overstappen van  een Kindle op een andere merk,  kun je je digitale boeken weer  weggooien”, zegt Michael Smith.  Hij ontwikkelde Epub, het formaat dat de meeste e-readers en  online boekenwinkels  en uitgevers nu gebruiken.

IDPF nam het initiatief om een  speciale E-book Zone op de grootste gadgetbeurs ter wereld in te  richten. Tientallen fabrikanten  presenteren er hun nieuwe leesapparaten, vrijwel allemaal gebaseerd op dezelfde E-ink techniek.  Die is zuinig met energie en rustig  aan de ogen, maar tegelijkertijd  ook wat traag. Het kost tijd om een  pagina opnieuw op te bouwen na  het omslaan. „Daar wordt aan gewerkt”, zeggen Kamiel Keeris en  Peter Zieleman van BeBook. De  twee Nederlanders bezoeken de  CES met een prototype van hun  nieuwe e-reader in de binnenzak,  de BeBook Neo. Het apparaat heeft  een snellere ‘bladertijd’ dan de vorige edities, zeggen de makers.

„Tot nu toe hebben we tussen de  75.000 en 100.000  BeBooks verkocht. En er is nog een enorme  groep klanten te ontdekken”, zegt  Zieleman. Maar er zijn nog wel  wat technische drempels te nemen. De aanraaktechniek die gebruikt wordt om een e-reader met  de vingers te besturen, vergt een  extra laagje op het scherm. Daardoor zijn letters minder goed leesbaar.  De BeBook e-reader heeft  daarom een aanraakpennetje, dat  dat probleem niet kent.

Er zijn veel Nederlanders om in  Las Vegas over e-readers te praten.  Directeur Hans Brons van het  Eindhovense iRex zit bij een gesprek over nieuwe schermtechnologie. iRex bouwde een e-reader  voor de Amerikaanse boekhandel  Barnes & Noble. In de Ebook Zone  staat Liquavista. Dat bedrijf is net  als iRex ontsproten aan het Philips  laboratorium, vertelt directeur  Guy Demuynk. Philips was overigens ook de bedenker van de E-ink  techniek, maar verkocht dit aan  een Taiwanees bedrijf, dat er nu  uitstekende zaken mee doet.
Liquavista heeft een primeur  voor Las Vegas bewaard: een prototype van een e-reader waarop kleuren en videobeelden vertoond  kunnen worden. „Daarmee is de  Harry Potter-krant, een combinatie van tekst en bewegende beelden, een feit”, zegt Demuynk. Hij  denkt dat de eerste modellen eind  2010, begin 2011 in de winkel zouden kunnen liggen.

Er lijkt veel interesse te zijn voor  e-readers die meer kunnen dan alleen tekst reproduceren. Entourage Systems komt met een elektronisch boek op de markt, dat gekoppeld is aan een pc met aanraakscherm (‘tablet’). De laptop werkt op Android, hetzelfde besturingssysteem dat te vinden is in smartphones. De Entourage  Edge is in eerste instantie bedoeld  voor studenten, die boeken lezen,  notities maken en verbonden willen zijn met het web.

Dit type multifunctionele e-readers zal niet alle gebruikers aanspreken. „De meeste geïnteresseerden in een elektronisch boek  zijn boven de veertig en ze willen  een eenvoudig apparaat zonder  toeters en bellen”, zegt Michael  Smith van de IDPF.
Maar in de beursgebouwen van  Las Vegas klinkt aanhoudend het  gerucht van de luxe e-reader of tablet-pc die Apple eind deze maand  uit zou willen brengen. Amerikaanse kranten melden dat het  technologiebedrijf al contracten  heeft afgesloten met uitgevers om  multimediale tijdschriften te maken, die op een soort uitvergrootte  iPhone van 10 inch te bekijken  zijn. Boeken zouden via de iTunes  Store verkocht worden. Mocht de  e-reader echt de iPod van de toekomst blijken, dan wil Apple ’m  wel graag zelf maken.

Meer over e-readers en de  CES op nrc.nl/hebben