Ian McEwan Foto AP

De Britse schrijver Ian McEwan denkt meer te verdienen door zijn oudere werk in elektronische vorm zelf aan te bieden via internet. Eerder deze week sloot hij een contract met internetboekhandel Amazon.com. Over de verkoop van zijn e-books ontvangt McEwan voortaan vijftig procent, het dubbele van het kwart dat Britse schrijvers nu over een e-book ontvangen.
De Britse schrijverswereld komt in beweging, nu de opkomst van het digitale boek de verhoudingen in de boekenwereld de komende jaren vermoedelijk ingrijpend zal veranderen. Ook de historicus Anthony Beevor en de romancier Martin Amis hebben zich publiekelijk uitgesproken voor hogere royalties. De Britse Society of Authors, die 8.500 schrijvers zegt te vertegenwoordigen, vindt dat schrijvers steevast 50 procent royalties zouden moeten krijgen, en topauteurs zelfs 75 procent.
In de Britse vakpers is van de stap van McEwan uitgebreid verslag gedaan. Maar hoeveel vaart loopt het? Overwegen Nederlandse auteurs een stap als die van McEwan? In deze krant overwoog Marcel Möring al eens de elektronische publicatie van zijn boeken in eigen hand te nemen. In 2001, lang voor digitale tijden, was hij één van de auteurs die zich, onder aanvoering van Geert Mak, inzetten voor een hoger percentage royalties voor bestsellerauteurs, een protest waaruit uiteindelijk een nieuw modelcontract voortkwam. Over een standaardcontract voor royalties in de digitale toekomst naderen de onderhandelingen tussen de LUG, de Literaire Uitgevers Groep, en de VVL, de Vereniging van Letterkundigen, momenteel de afrondingsfase.
Wat vindt Möring van de stap die McEwan nu heeft gezet? „Door publicatie meer in eigen hand te houden, kan ik meer verdienen. Schrijvers voelen zich verbonden met hun redacteur, hun relatie met hun uitgevers is veel zakelijker, laat staan die met de boekhandel. Uitgevers hebben dit ook zelf in de hand gewerkt: bedrijven gaan voortdurend andere constellaties aan. Bovendien komen e-books in het huidige uitgeefsysteem nog niet echt van de grond; uitgevers reageren te traag.”
Wel wijst Möring erop, dat Amerikaanse en Engelse schrijvers een andere relatie hebben met hun uitgever dan Nederlandse: „In die landen hebben schrijvers vooral een relatie met hun agent. De agent onderhoudt weer het contact met de uitgever. Je kunt je dus goed een toekomstig model voorstellen waarbij de agent de verschillende rechten verkoopt aan de bieder die daarvoor het meest geschikt is en het beste bod doet. De rechten voor het papieren boek aan een traditionele uitgeverij, die voor het e-book aan een internetboekhandel of distributeur.”
De Nederlandse internetboekhandel Bol.com heeft vooralsnog geen plannen om buiten de uitgeverijen om met schrijvers te gaan onderhandelen. Directeur Daniël Ropers: „Een model als dat van McEwan is alleen geschikt voor een kleine groep: de sterauteurs. Als je een gevestigde naam bent, heb je niemand nodig. Je kunt dan zelf freelancers om je heen verzamelen die de redactie en publicatie voor hun rekening nemen.”
Voor alle andere auteurs zijn en blijven uitgevers volgens Ropers onontbeerlijk. „Uitgeven is een vak, zeker voor het papieren boek. De begeleiding van een auteur, het maken van een boek en het vermarkten daarvan kun je niet elders onderbrengen. Wel besparen e-books veel kosten, zo ontstaat er financiële ruimte tussen auteurs en uitgevers. Een auteur kan er procentueel behoorlijk op vooruitgaan.”
  Het is volgens Ropers belangrijk dat schrijvers, uitgevers en distributeurs er samen uitkomen. „Uitgevers hebben de sleutel in handen. Hoe meer energie ze erin steken, hoe meer ze hun auteurs erbij betrekken, hoe beter het is. Wij hebben niet de ambitie om uitgever te worden. Wel om te zorgen dat het digitale boek zo veel mogelijk mensen aanspreekt.” 
Het gaat in Nederland snel met het e-book, aldus Ropers. „We zien dat e-reader bezitters in de eerste twee maanden net zoveel boeken kopen als anders in een jaar.”