Alle Marvelstriphelden die ook digitaal te lezen zijn. Foto Marvel

De eigenaar van de Haagse Stripshop begroet de bezoekers die op zaterdagmiddag zijn winkel betreden. Hij herkent zijn vaste klant Peter de Bruin en draait zich meteen om. Uit een lade haalt hij een stapeltje Amerikaanse superheldenstrips, waar De Bruin zich op heeft geabonneerd. De Bruin bladert wat in de bovenste strip van de stapel. 

De vraag is hoe lang deze traditie nog blijft bestaan. Niet alleen verschuift de verkoop van comics (het Engelse woord wordt gebruikt om ze te onderscheiden van Europese strips) van speciaalzaken naar internetwinkels, ook is er, net als bij boeken, een digitaliseringsbeweging op gang gekomen. 2010 zou wel eens het jaar kunnen worden van de doorbraak van digitale comics.

Marvel, de grootste Amerikaanse uitgeverij van comics, bekend van Spider-Man en X-Men, probeert het voortouw te nemen. „Je hebt geen glazen bol nodig om te zien dat de jeugd steeds vaker vanaf een scherm leest in plaats van vanaf papier”, vertelt John Dokes via de telefoon. Dokes is adjunct-directeur van Marvels afdeling Online Activiteiten en Marketing. „We willen geen generatie potentiële Marvel-lezers missen.”

De verkoopcijfers van maandelijkse series in de Verenigde Staten waren vorig jaar nog even hoog als in 2008, vertelt Milton Griepp, analist van de popcultuurindustrie. Maar de trend op de lange termijn is neergaand. „Als je als uitgeverij wilt overleven, zul je op de manier moeten leveren die de lezers willen”, aldus Griepp. Niet alleen Marvel, maar ook Dark Horse, IDW en Image – qua marktaandeel de nummers drie, vier en vijf – gaan langzaam digitaal (zie inzet). Opvallende afwezige is Marvels grootste concurrent, DC Comics. Superman en Batman zijn vrijwel nergens in legale digitale vorm te bekennen. De uitgeverij wilde niet meewerken aan dit artikel, maar in een interview met Griepp zei DC-uitgever Paul Levitz vorig jaar dat hij het nut er niet van in ziet om wat digitale comics betreft in de voorhoede te zitten.

Dat er echter behoefte is aan digitale versies van superhelden, blijkt uit de piraterij waar stripboekenwinkels in de Verenigde Staten zeggen onder te lijden. Volgens Griepp zijn de nieuwste comics, die elke woensdag verschijnen, diezelfde dag al door iemand gescand en via filesharing-sites te downloaden. Dokes, van Marvel, zegt: „Voor elke soort content geldt dat je een legaal alternatief voor filesharing moet hebben. De ware fan is bereid om voor het product te betalen, zolang het voor een eerlijke prijs is en gebruiksvriendelijk.” Sinds mei 2009 heeft IDW volgens het hoofd van de afdeling ePublishing „honderdduizenden” afleveringen van hun series (vooral Transformers) verkocht via de iPhone.

Toch zal de oudere generatie comics-lezers waarschijnlijk niet massaal overstappen. Voorafgaand aan het bezoek aan de stripzaak zit Peter de Bruin (41, leest comics sinds zijn 13de) met Olav Beemer (35, lezer sinds zijn 10de) in een café op de Haagse Grote Markt. De Bruin en Beemer hebben van hun hobby (deels) hun beroep gemaakt ; beiden zijn vertaler van Amerikaanse comics.

Over de digitale comics zijn ze niet zo enthousiast. Te klein scherm, niet lekker bladeren. „Iedereen die de oude situatie gewend is, zal gedrukte comics blijven lezen”, zegt De Bruin. Beemer: „Ik zie het de komende twee generaties nog niet gebeuren dat de papieren comic verdwijnt. De lp bestaat nu ook nog.” Veel lezers zijn ook verzamelaars, een aspect dat met digitalisering verdwijnt. De Bruin: „Het heeft zijn charme om op stripbeurzen op zoek te gaan naar dat ene deeltje, om je verzameling compleet te maken.” Beemer stelt zich een weinig romantische toekomst voor de stripbeurs voor. „Heb je dan alleen nog stands met rijen USB-sticks?”

Goedkoper wordt de hobby wel. Daar waar op eBay de eerste editie van Fantastic Four uit 1961 wordt aangeboden voor bijna 6.000 dollar, is de digitale versie op de PSP te koop voor 2 dollar. Een eerste deel van X-Men uit 1963 leverde zes jaar geleden in een recordveiling nog 110.000 dollar (toen ruim 91.000 euro) op. Nu is hij online beschikbaar voor iedereen met een abonnement op de collectie van Marvel Comics Digital Unlimited.

Lees hier op het blog van Next meer van Peter Teffer over digitale comics.