De Tijdelijke Commissie Innovatie en Toekomst Pers, beter bekend als de commissie Brinkman, die deze week haar eindrapport presenteerde, pleit vooral voor een ‘gelijk speelveld’, dat kranten de kans biedt kwalitatief hoogstaande informatie te blijven bieden, ook nu de inkomsten uit advertenties en abonnementen teruglopen, terwijl de kosten van redactie, druk en distributie stijgen. Het begrip ‘krant’ moet daarbij breed genomen worden, want de meeste kranten manifesteren zich tegenwoordig zowel op papier als op het net en via digitale televisie. Hoe komt het, dat die belangstelling voor genuanceerde, uitgebreide informatie is teruggelopen, is dat wel zo, en zo ja, valt er dan iets aan te doen?

In Flat Earth News (Chatto & Windus, 2008) beschrijft de Brit Nick Davies (The Guardian), de commercialisering van de journalistiek. Volgens hem schuilt het onheil niet alleen in wanbeleid bij de eigenaars van kranten en financiële malaise, het schuilt ook in de berichtgeving zelf. Davies schrijft weliswaar over de Britse situatie, maar zijn boek bevat genoeg waarschuwingen aan journalisten elders. Het vergroten van de druk op journalisten met het oog op permanente (internet) berichtgeving, het uitkleden van correspondentennetwerken en het oprukken van perswoordvoerders en pr, leiden tot vervlakking en het verkleinen van de pluriformiteit en onafhankelijkheid van de pers. Davies boek is een waarschuwing, maar het geeft er ook blijk van dat hij zich niet bij de situatie wil neerleggen, aldus Bas Heijne (Boeken, 09.05.08).

In hun boek De krant moet kiezen (Prometheus, 2008), door Jan Blokker (Boeken14.11.08) getypeerd als ‘feitelijk en fit to print’, bepleiten journalisten Warna Oosterbaan (NRC Handelsblad) en Hans Wansink (de Volkskrant) voor een ondubbelzinnige keuze voor inhoud en verdieping. Hoogopgeleide lezers houden een neus voor kwaliteit, zie bijvoorbeeld het succes van nrc.next. Maar een concern als PCM, 'waarin drie kranten concurreren in het marktsegment van hoogopgeleide lezers (...) is een jammerlijke mislukking’ aldus de twee. Aan die situatie komt met de verkoop van NRC Media binnenkort in elk geval een een eind.