De herinnering is niet genoeg

`Waar ligt mijn breuk, waar ligt de onzichtbare scheur in mijn rationele scepsis?' Marcel Möring (1957) stelde zich deze, in al zijn boeken terugkerende, vraag in Oudergewoonte, een verzamelbundel van schrijvers `in de joodse traditie'. Hij vertelt daarin over een verblijf in Israël, waar hij zich vrijer voelt dan thuis, maar dat desondanks niet zijn `huis' is. Waar hij zich ook bevindt, hij blijft een vreemdeling. Möring behoort sinds zijn debuut Mendels erfenis (1989) tot de joodse literaire traditie. In die roman, bekroond met de Geertjan Lubberhuizenprijs voor het beste debuut, voelt Mendel Adenauer zich met zijn joodse achtergrond een vreemdeling in een ongrijpbare wereld.

Marcel Möring: Het grote verlangen [1992]. In september verschijnt een nieuwe editie.Meulenhoff, 238 blz. €12,50.

Mörings doorbraak kwam met zijn tweede roman, Het grote verlangen (1992), waarmee hij de AKO Literatuurprijs won. `Een briljante sonate, waarvan de tonen het hart hebben geraakt', stond er in het juryrapport. Anders dan Mendels erfenis heeft Het grote verlangen geen expliciet joodse thematiek, al is die er voor de goede verstaander wel in te lezen. Hoofdpersoon Sam van Dijk, die op 12-jarige leeftijd zijn ouders verloor bij een auto-ongeluk, is net zo hard op zoek naar de breuk in zijn herinnering als Mendel Adenauer, evenzeer bezig met een queeste naar het `huis van zijn jeugd'. Sam is al zijn herinneringen van voor zijn twaalfde kwijt en probeert die met behulp van zijn tweelingzus Lisa en oudere broer Raph terug te vinden. `Jij weet wat verdween', zegt Lisa hem. `Pappa en mamma, een God en het geheim van de liefde. Alleen de herinnering is gebleven en de herinnering is niet genoeg, de herinnering is een groot verlangen.'

Mörings roman kan worden gelezen als een coming-of-age-roman over de eenzame worsteling van adolescenten die op zeker moment moeten vertrekken uit hun ouderlijk huis. Met Het grote verlangen liet Marcel Möring begin jaren negentig een volstrekt nieuw geluid horen, met een perfecte dosering van het aardse en het verhevene. Zonder ook maar in de verste verte moralistisch te worden, getuigde hij in dit boek van een onbetwistbaar engagement. De schildering van de zwervers en daklozen, met wie Sam zich verwant voelt, van de stedelijke verloedering, het toenemende geweld en de sociale ongelijkheid vormen een aanklacht tegen de consumptie- en prestatiegerichte maatschappij, waar Mörings personages liefde en compassie met de medemens tegenover plaatsen.

In Het grote verlangen excelleert Möring in verhaaltechniek met een knap gebruik van de wisselwerking tussen binnen- en buitenwereld, het bewandelen van zijpaden en de creatie van subteksten. Dankzij het suggestieve taalgebruik en de trefzekere stijl werd deze bloedserieuze, van iedere ironie ontdane roman een bestseller. Een jaar na de verschijning ervan waren er al 60.000 exemplaren verkocht en ruim drie maal zoveel uitgeleend door bibliotheken. Zelfs een laaghartige beschuldiging van plagiaat (dertien pagina's zouden zijn ontleend aan de film Roma van Fellini) kon aan de waardering van deze bijzondere literaire prestatie niets afdoen.

Recensies op papier

Boekenbijlage NRC HandelsbladDeze website publiceert elke vrijdag een selectie uit het katern Boeken, dat die dag bij NRC Handelsblad verschijnt. Wilt u alle recensies, interviews, columns en reportages ontvangen, neem dan een zesdaags abonnement of een weekendabonnement op NRC Handelsblad.