Precies het jaar waarin het wereldpacifisme in München zijn geloofwaardigheid verloor, doordat de Engelse premier Chamberlain met het offer van Tsjechoslowakije meende een oorlog te kunnen voorkomen. Het gevaar van Hitler hoefde de in datzelfde Tsjechoslowakije geboren joodse kinderarts Emil Flusser toen al niet meer te worden uitgelegd. Het oorspronkelijk als Krieg als Krankheit geschreven boekje verscheen in 1932 en lag een jaar later al op de nationaal-socialistische brandstapels. In 1942 trof Flusser hetzelfde lot. Sindsdien zijn er nauwelijks nog sporen van zijn bestaan over.

Flusser mag een pacifistische boodschap hebben, hij brengt die met de urgentie van een propagandist in oorlogstijd. `Aan de mens, in het bezit van zijn gezond verstand, valt de oorlog onmiddellijk als ziekte op. Alleen reeds de aanblik van een voorbij trekkende stormtroep, een schare halfvolwassen jongens en rijpe gezinshoofden, die gealcoholiseerd door het spervuur gejaagd worden (...) moet toch tot de onmiddellijke onloochenbare erkenning voeren dat daar het rijk der waanzin heerst.' En dat kunnen we niet letterlijk genoeg nemen. Slecht is de oorlog niet, zegt Flusser, want `elk natuurgebeuren staat aan gene zijde van goed en kwaad'. En een ziekte is een natuurverschijnsel.

De endogene oorzaken van de ziekte oorlog zijn het menselijk kudde-instinct en zijn `neiging tot massa-effecten' en het geloof in dingen die niet bestaan. De ontberingen van het leven behoren tot de exogene oorzaken. Of het nu de heldendood voor het vaderland is of de martelaarsdood voor een religie, het is allemaal ziek. En, niet te vergeten: `De bezwering van God, dat hij de vijand straffe, is toch een erkenning van ontbrekend zelfvertrouwen.' Het zijn de artsen die hun medemensen moeten leiden naar het alternatief voor de hysterie van de oorlog, de menselijke levensgemeenschap. Vestig geen hoop op de kwakzalvers: `De oorlog is een ziekte, daarom zal geen filosoof hem ooit begrijpen'. Ook analyseert Flusser in vliegende vaart hoe men een vijandsbeeld ontwerpt: `Het wordt zo in elkaar gezet, dat de aangeklaagde in de eertse weken door duivels uitgebroede knepen steeds weer dreigt te onsnappen. Kat en muis!'

Buiten het in deze tijd wat vreemd aandoende vertrouwen in de medische stand, bevat het agressieve pacifisme van Oorlog als ziekte ook voor de lezer `die ten aanzien van het probleem oorlog geen afwijzende houding aanneemt' wél een behartigenswaardig inzicht: oorlog is besmettelijk en voor de bovenliggende partij in eerste instantie relatief pijnloos, want door enthousiasme verdoofd. Maar als de pijn eenmaal begint, is de aandoening vaak al ongeneeslijk geworden. Het is zaak tijdig te genezen.