Hoe ging uw proloog?
De jaren van ontvankelijkheid voor Mart Smeets bij sportliefhebbers vallen ongeveer samen met die waarin gedichten de meeste indruk kunnen maken: zo tussen het zestiende en tweeëntwintigste levensjaar. In die leeftijd is deze sportpresentator en veelschrijver (ruim twintig boeken) een held: verstandig, wars van onzin, zijn prestaties beschrijvend in understatements (,,Hard werken is geen kunst'), en toch in staat om in extase te raken als er een werkelijk groots moment in de geschiedenis van de sport aanbreekt. Maar na enkele jaren weet je helaas precies wanneer de extase komt en wanneer de relativering. Dat komt ook omdat Smeets altijd weer dezelfde evenementen verslaat. In Dertig haalt hij zijn herinneringen op aan drie decennia verslaggeving in de Tour de France, als `cynische protestante' buitenstaander in de meest katholieke sport ter wereld.
Mart Smeets: Dertig. Terugblik op 30 jaar Tour de France. L.J. Veen, 224 blz. €10,–
Meer dan over de Tour de France zelf gaat Dertig over het volgen van die wedstrijd, met veel eten en drank en vrouwen. De Tour maakte een einde aan veel huwelijken – ook aan dat van Smeets. Hij noemt de drie weken in juli `mijn rock'n'roll'. `Ik bedreef de liefde met een mevrouw in een heel klein hotelkamertje; de volgende dag kwam ik de ontbijtzaal binnen en kreeg applaus van Luis Ocaña, die die nacht mijn buurman geweest bleek te zijn.'
Smeets begon zijn tourloopbaan in 1973 met een vraag aan Joop Zoetemelk: `Bent u tevreden over uw proloog?'. Zoetemelk had die proloog kort daarvoor gewonnen. Nog jaren nadat hij voor Smeets `Joop' was geworden, zou hij de verslaggever met `Mark' blijven aanspreken. Erg veel aandacht gaat in Dertig uit naar collega-journalisten, maar Smeets is op zijn best in zijn contact met de gouden generatie van Nederlandse wielrenners. Zoetemelk dus, maar vooral de Zeeuw Jan Raas, de man die eigenlijk een hekel had aan de Tour. `Jij spreekt toch goed Engels', vroeg Raas hem begin jaren negentig met een hoofdknik naar Lance Armstrong. `Ik wil hem in de ploeg, hij is precies wat ik hebben moet. Hij kan grote koersen gaan winnen [...] vraag eens of hij me wil bellen.' Armstrong riep tegen Smeets dat dat een heleboel guilders zou gaan kosten. Te duur voor Raas, maar grote koersen zou Armstrong zeker nog winnen.
Een groot deel van Dertig gaat op aan het volpraten van lege ruimte, zoals Smeets dat ook op televisie soms langdurig moet doen in saaie etappes, maar in een van de laatste passages laat Smeets zien dat hij ook gevoel voor woordeloosheid heeft. De auteur kijkt dan op een hete avond uit een hotelraam, naast de Spanjaard Miguel Induraín, vijfvoudig tourwinnaar en een man van een legendarische zwijgzaamheid. Volgt een, welja, dichterlijke dialoog, waarin Induraín tussen lange stiltes door zes woorden uitspreekt, ter begroeting (`ola'; een fonetische weergave van `hola'), ter correctie van Smeets' Spaans (`calor') , ter afkeuring van opgeschoten jongelui buiten (`tonto'), ter verduidelijking daarvan (`loco...crazy') en ten afscheid (`Sonoliento'; bedoeld zal zijn: `somnoliento', wat slaperig betekent).
Recensies op papier
Deze website publiceert elke vrijdag een selectie uit het katern Boeken, dat die dag bij NRC Handelsblad verschijnt. Wilt u alle recensies, interviews, columns en reportages ontvangen, neem dan een zesdaags abonnement of een weekendabonnement op NRC Handelsblad.
