Hutspot van hermafrodieten
Karin Spaink: M/V* *doorhalen wat niet van toepassing is. Nijgh & Van Ditmar, 172 blz. ƒ 29,90
Over seks wordt volgens Karin Spaink slordig gedacht. We gaan er te gemakkelijk vanuit dat er maar twee seksen zijn, dat kinderporno door homo's wordt gepropageerd, dat alleen mannen verkrachten en dat het internet een poel des verderfs is. We kijken niet goed. Het leven is minder recht dan de leer. De wereld wordt ten onrechte gereduceerd tot mannetjes en vrouwtjes. 'Onze cultuur hecht een immens belang aan sekse', schrijft Spaink in het titelessay, 'en beschouwt iemands sekse als de basis (...) voor de definitie van iemands seksuele verlangen en voor het lidmaatschap van een bevolkingsgroep'.
In de essaybundel M/V* *doorhalen wat niet van toepassing is wil Spaink 'seksuele dogma's' ondergraven. Haar uitgangspunt is dat mensen alles wat er aan seksuele mogelijkheden te bedenken valt in huis hebben. Hetero- en homoseksualiteit zijn posities die ingenomen en verlaten kunnen worden. Eigenlijk zijn we sekse-ambivalent, al hebben de meeste mensen dat nog niet door.
Spaink maakt een taxonomie van fysieke afwijkingen die tot seksuele ambiguïteit leiden en wijst de medische wetenschap op hiaten in haar definities van mannelijk en vrouwelijk. Als sekse niet meer te definiëren is, zo luidt haar conclusie, waarom schaffen we haar dan niet af? 'Sekse' is een glijdende schaal van fysieke kenmerken. Aan de uiteinden staan man en vrouw, daar tussenin de hermafrodieten.
Spaink doet haar best deze stelling aannemelijk te maken, maar de cijfers die ze heeft verzameld, werken niet echt mee. Slechts 1,7 procent van de wereldbevolking hoort bij de geboorte tot de 'derde sekse'. Hun lichaam bezit zowel vrouwelijke als mannelijke geslachtsorganen. Deze mensen wijken af, omdat iets in hun genen of hun hormonenhuishouding verkeerd is geprogrammeerd. Ze zijn dus niet de voorbode van de nieuwe mens die Spaink zo graag in hen wil zien. Net zomin als de 1700 in Nederland geholpen transseksuelen. Zij hebben gekozen voor de andere sekse, niet voor de sekseloosheid.
Nadat ze het bestaan van interseksuelen biologisch heeft verklaard, begeeft de schrijfster zich als participerend observator in de 'travoscene'. Ook daar worstelen hetero's en homo's immers met hun sekse, is haar boodschap. Spaink onderscheidt vier soorten mannelijke travestieten: de feminiene burgervrouw (Maartje 't Hart), de fetisjist, de glamourqueen en de parodist (Hellun Zelluf). Ze legt het verschil uit tussen een transgender (wil sekse en geslacht overstijgen) en een genderbender (iemand die zijn sekse in het midden laat) en geeft tenslotte ook de feminist een plaatsje in haar betoog.
Spaink gaat ver in haar pogingen iedereen bij de derde sekse in te lijven. Hoe kun je een melige glitternicht in uitgaanstenue vergelijken met een transseksueel die zijn leven lang hormoonkuren moet volgen en zijn best doet te wennen aan zijn nieuwe identiteit? Door alle seksuele mogelijkheden en uitspattingen onder te brengen in één categorie degradeert Spaink de interseksueel tot kermisattractie. Terwijl het boek juist bedoeld was als emancipatoir pamflet.
In het essay Truth or dare typeert ze zichzelf ten slotte als hutspot: een vermeende lesbo, die ook met heteromannen en flikkers in travestie flirt. Misschien gaat het Spaink ook niet eens om de verdediging van haar ideaal, maar om de opwinding van het spel.
Lees verder
Recensies op papier
Deze website publiceert elke vrijdag een selectie uit het katern Boeken, dat die dag bij NRC Handelsblad verschijnt. Wilt u alle recensies, interviews, columns en reportages ontvangen, neem dan een zesdaags abonnement of een weekendabonnement op NRC Handelsblad.

