Kennis van de kouwe kant

Sinds de romance tussen kroonprins Willem-Alexander en Máxima Zorreguieta zijn Argentinië en Nederland familie. Hoewel het om `de kouwe kant' gaat, is enige kennis over Máxima's thuisland zo haast een nationale plicht geworden. Dit jaar zijn er drie serieuze boeken over het land verschenen. Na Michiel Bauds officiële onderzoek Militair geweld, burgerlijke verantwoordelijkheid (besproken in Boeken, 6.4.2001) en René ter Steege's Het land van herkomst. Argentinië en Máxima is er nu Argentinië. Het land van Máxima van de journalisten Ineke Holtwijk (de Volkskrant, NOS Journaal), Roel Janssen (NRC Handelsblad) en Jan van der Putten (de Volkskrant).

Ineke Holtwijk, Roel Janssen en Jan van der Putten: Argentinië. Het land van Máxima. Prometheus, 175 blz. ƒ31,95

De schrijvers hebben hun sporen als correspondent ter plaatse verdiend en dat is te merken. Het boek bevat volkswijsheden als de mop `Weet u hoe een Argentijn zelfmoord pleegt? Door van zijn ego af te springen', maar ook de achtergronden van de in Zuid-Amerika vaak gelaakte pampa-eigendunk.

Argentinië is, zo benadrukken de auteurs, het enige derde-wereldland dat ooit (nu honderd jaar geleden) tot de eerste wereld heeft behoord en zich altijd Europees heeft gevoeld. In de loop van de twintigste eeuw zakte het vooral in economische zin steeds verder weg tot wat het nu is: een land waar een deel van de bevolking met alle macht probeert een illusie van allure in stand te houden en een ander deel in sloppenwijken woont. De vreemde verhouding tot het verleden komt terug in de wijze waarop de Argentijnen met hun laatste historische trauma omgaan: de militaire dictatuur en de vuile oorlog. De auteurs – die verder niet in de Zorreguieta-bordesdiscussie treden – tonen hoe na de terugkeer naar de democratie er voor Latijns-Amerikaanse begrippen eerst hard tegen de militairen werd opgetreden, waarna amnestiewetten dat weer deels terugdraaiden. De kwestie verdeelt Argentinië nog steeds.

Helaas draagt Argentinië ook de sporen van haastwerk. Dat blijkt uit slordigheidjes als: `Met toewijding consumeren de Argentijnen alles van de koe: de darmen, het rectum en zelfs de ballen.' Ook Argentijnse koeien hebben geen ballen. Het eten van stierenballen heeft overigens in de hele Spaanstalige wereld niets vreemds. Het hoofdstuk waarin Jan van der Putten grotendeels uit eigen ervaring vertelt over de chaos onder president Isabel Perón en de daaropvolgende staatsgreep van 1976 had wat meer nazorg verdiend. Nu worden veel achtergronden bekend verondersteld, waardoor de beschreven desintegratie van het land in het stuk wordt voortgezet.

Dat is des te betreurenswaardiger omdat de benodigde achtergrondinformatie twee hoofdstukken verderop wel staat in een heldere `Kleine economische en politieke geschiedenis' door Roel Janssen.

Recensies op papier

Boekenbijlage NRC HandelsbladDeze website publiceert elke vrijdag een selectie uit het katern Boeken, dat die dag bij NRC Handelsblad verschijnt. Wilt u alle recensies, interviews, columns en reportages ontvangen, neem dan een zesdaags abonnement of een weekendabonnement op NRC Handelsblad.