Berusting in vergeefsheid – daarover gaan de reisverhalen van P.F. Thomése, zoals die te lezen zijn in de mooi vormgegeven gelegenheidsuitgave Greatest Hits. De Gelderse schrijver werd tien jaar geleden de literatuur in gekatapulteerd dankzij de AKO-prijs voor Zuidland, een bundel waarvan het titelverhaal (over een achttiende-eeuwse ontdekkingsreiziger) eindigde met de woorden: `Hij had evengoed niet kunnen gaan.' Dat laatste geldt ook voor Thoméses bedevaarten naar de woonplaatsen van zijn idolen. Het Lissabon van Pessoa, het Neuschwannstein van Ludwig II, het Mississippi van Faulkner – het is in de fantasie allemaal veel mooier dan in het echt. Typerend is dan ook des schrijvers reactie wanneer hij in Texas de saloon annex rechtszaal van de westernlegende `Judge' Roy Bean bezoekt: `er was niets, helemaal niets bijzonders aan te zien. Toen reden we weer verder.'

Zoals bij alle goede reisliteratuur gaat het in Thoméses verhalen niet om wat hij ziet, maar hoe hij het beschrijft. De melancholie voert de boventoon in de languissante reportages over de rafelranden van Amerika, waar iedereen `zijn misplaatstheid als een hoed op zijn hoofd draagt', en `waar voor een publiek van lege stoelen de stripteuse zo ver gaat dat ze zelfs haar kunstgebit uitdoet.'

Hoe afgezaagd zijn reisroute ook is – wat voor nieuws bieden New Orleans, Hollywood, Portugal of Beieren? – Thomése grossiert in mooie zinnen en glimlachwekkende observaties. `Omdat er in Nevada niks is, mag alles,' schrijft hij in `In het Wilde Westen', waarna hij zijn ervaringen in het casino van Reno als volgt samenvat: `Toen we een keer per ongeluk 25 dollar wonnen, waren we verloren.' Een paar dagen tevoren was hij op de stoffige wegen van West-Texas al een gier tegengekomen `die kalmpjes zat te wachten op een lekke band.'

Greatest Hits heet deze bundel (die eerder als nieuwjaarsgeschenk van het het Haagse bureau Stupers Van der Heijden gepubliceerd werd). Niet alleen omdat Thoméses beste (kranten)stukken van de afgelopen tien jaar erin verzameld zijn, maar ook omdat ze voor een belangrijk deel over muziek gaan. De enige vreemde eend in de bijt is Gerd Müller, de Duitse stervoetballer uit de jaren zeventig, wiens teloorgang in een New-Yorks hotel door Thomése verdicht wordt – ongetwijfeld als uitgestelde wraak voor het feit dat `der Bomber der Nation' in 1974 verantwoordelijk was voor de goal die Oranje van het wereldkampioenschap afhield.

Thoméses smaak in muziek is klassiek: jaren-zestigsoul, Elvis Presley, Hank Williams, en natuurlijk Wagner, het eeuwige troeteldier van schrijvende intellectuelen. Wat hij zoekt is de `zinderende sensatie van het ordinaire'; en zijn pogingen om die op papier te krijgen leveren op zijn minst één briljant verhaal op: `De ziel is een eenzame hete neger', over een ontmoeting in Paradiso met de soulgrootheid Solomon Burke, die over het kroeshaar van Thomése strijkt en concludeert: ,,This man must be black somewhere.'

De zegening van de bleekscheet door de zwarte soulgod is ingebed in een verhaal over een onbereikbare liefde, en vormt de apotheose van een verhandeling over het blanke onvermogen om zich over te geven – aan muziek, maar vooral aan begeerte en seks. Het is een thema dat ook bekend is uit Lou Reeds `I Wanna Be Black (Have A Natural Rhythm)', een legendarische single die meeklinkt in de tekst van Thomése.

Ach ja: niet de bestemming telt, maar de weg er naar toe. Op dit oude liedje wordt in Greatest Hits mooi gevarieerd. Om met een andere oude popheld te spreken: `Thomése, long may you run.'