Waaraan heeft dit boek zijn enorme roem te danken? Bij eerste lezing is het een verhaal zoals die in de Amerikaanse maar ook in de West-Europese literatuur bij tientallen verschijnen: een bekentenisroman over een ontluikende jeugd. Hoofdpersoon is Matti die een reis door de Himalaya maakt. Die bergtocht is maar een summiere aanleiding voor een oneindige reeks jeugdherinneringen. Nadat Matti, in een opwelling van opperst religieus gevoel, een gedenksteen kust groeien zijn lippen vast. Die vastgevroren lippen voeren hem terug naar zijn jeugd in het hoge noorden van Zweden waar hij ook eens met zijn lippen aan een deurslot vastvroor. Hij wilde het slot met de warmte van zijn adem openen. In een bloedstollende scène beschrijft Niemi dat hij zichzelf weer losrukt, met kapotte lippen als onvermijdelijk resultaat.

Na dit incident begint het relaas van een moeilijke en opstandige jeugd in Zweden. De lippen van de hoofdpersoon mogen dan tot bloedens toe gewond zijn, het vertelvermogen van Matti is er niet minder om. Wat Popmuziek uit Vittula (een gehucht in het noorden van Zweden) onderscheidt van zijn talrijke voorgangers, is de laconieke pokerface-stijl van Niemi. De omgeving waarin Matti opgroeit is somber en verstikkend; zijn enige geluk vindt hij in de vriendschap met de wonderlijke jongen Niila die aanvankelijk geen enkele taal spreekt, maar zich in zijn kindertijd een geheel eigen taal heeft aangemeten.

Hoogtepunt van de roman is het moment waarop een Afrikaanse priester als bezienswaardigheid de kansel van de dorpskerk bestijgt. De hele gemeente is uitgelopen om deze ebbenhouten man met blinkend ivoren tanden te aanschouwen. Maar niemand verstaat zijn taal, hoe opzwepend de priester ook preekt. Totdat Niila van zijn plaats opstaat, de preekstoel beklimt en optreedt als tolk. Het effect is weergaloos: Niila, die aanvankelijk als een uitgestotene geldt, wordt geaccepteerd in de gesloten gemeenschap van de Samen, ook wel de Lappen.

Deze ontdekking van de taal vindt, op ingenieuze wijze, zijn parallel in de ontdekking van de popmuziek door de beide jongens. Elvis Presley, The Beatles en andere Amerikaanse `populaire' muzikanten dringen mondjesmaat maar wel onverbiddelijk door in deze desolate streek. De jongens verbouwen de garage tot een rockcafé en winnen de charme van de dorpsmeisjes. Er ontstaan spontaan feesten met veel drank, terwijl er op zelfgetimmerde gitaren flink op los wordt gespeeld. Ook de ontluikende seksualiteit betrekt Niemi in zijn thematiek van de zoektocht naar de diepste roerselen van de hoofdpersoon.

De roman is opgebouwd als een jongensboek, met een inleidende regel over wat de lezer allemaal kan verwachten, zoals `hoofdstuk waarin de dorpskinderen naar de Oude School gaan, leren over Zuid-Zweden, plus hoe huiswerk maken tot bonje leidt' of `over een meisje met een zwarte Volvo, over ijsbanen en konten en waarmee je je in Pajala zoal kunt vermaken'. Dat vermaak in het oord Pajala is natuurlijk niets anders dan meisjes, schetterende jazzmuziek, Jimi Hendrix en zelfgestookte drank met desastreus effect.

Niemi bedient zich van verschillende registers, soms verheven dan weer banaal, maar altijd doeltreffend en grappig. Zoals de volgende scène over het optreden van een concurrerende zangers, Holgeri geheten: `Er ging een elektrisch gehuil door de zaal, de ruiten rinkelden. Daarna begon hij te spelen. Alleen, met bronstige bewegingen. Hij keek niet naar het publiek. Knielde neer op één knie en stootte de gitaar op de grond, schudde die als een offer voor de trechterlippen van de luidspreker. Klauwde in de brullende snaren. De melodie klonk bekend.' De onthulling volgt snel: het is een variatie op het Russische volkslied, gespeeld in het Huis van het Volk, het jeugdhonk van de Rode Jeugd.

Er zijn meer van deze komische beschrijvingen, opgetekend met de juiste mengeling van licht-speels vertellersplezier en gedempte ironie. Cora Polet heeft Niemi's uiteenlopende registers en ook zijn mix van grenstalen, zoals het Tornedals-Fins, Tornedals-Zweeds en Samens (Laps), in soepel en krachtig Nederlands overgebracht. Popmuziek uit Vittula leest plezierig, de toon is aanstekelijk, maar echt uniek is de roman niet, ondanks het feit dat popmuziek en puberteit een onuitputtelijke combinatie zijn.