De Zweedse auteur Per Olov Enquist (1934) werkte tussen 1993 en 2001 aan zijn nieuwste, omvangrijke roman De reis van de voorganger, oorspronkelijk Lewis resa geheten, Lewi's reis dus. In een interview met deze krant uit 2001, vlak na de voltooiing van dit epos, zei de auteur: ,,Het is weer een non-fiction novel''. Enquist blinkt uit in dit genre op het grensgebied tussen verzinsel en historische werkelijkheid. Hij kiest met scherpe blik belangwekkende, geschiedkundige onderwerpen, zoals een van zijn leukste boeken Het record (1971) waarin een kogelslingeraar tijdens de Olympische Spelen de wereld bedriegt door met een te lichte kogel te werpen. Fenomenaal is de bestseller Het bezoek van de lijfarts met een geheimzinnige arts van de onbekwame Deense koning Christian VII in de hoofdrol. Manipulaties aan het hof, intriges en erotische schandalen alom. Die duistere, seksuele kant van de mensheid is ook aanwezig in De reis van de voorganger. Enquist put uit twee bronnen, die van de geschiedenis van de Pinksterbeweging en uit zijn eigen verleden. Omdat zijn moeder, aan wie het boek is opgedragen, strijdvaardig lid was van deze beweging (ontstaan in 1906 in Californië), werd de jonge Enquist, grootgebracht in het hoge noorden, elk zinnelijk genot onthouden. Bioscopen waren taboe, meisjes en seksualiteit vanzelfsprekend ook, later drank en tabak. Zijn moeder paste rigoureus de beginselen toe van Lewi Pethrus (1884-1974), de stichter van de Zweedse Pinkstergemeente. Deze Lewi is de `voorganger' uit de titel.

Om meteen duidelijk te zijn: De reis van de voorganger is een groots boek, het heeft iets huiveringwekkends omdat de hardnekkige strijd van Lewi tegen de duistere, allesbeheersende kracht van de seksualiteit zo vergeefs is. Een ,,intellectueel zou Pethrus moeten haten'', zei Enquist in hetzelfde interview. In een taal vol metaforen laat de schrijver zien hoe oppermachtig die `ontucht' is: ,,Hoe kwam het dat in dit puriteinse land de ontucht zo verleidelijk was? Waarom lag de ontucht als een heimelijke, donkere diepwaterstroom onder de opwekkingsbeweging, terwijl de ontucht tezelfdertijd de ergste vijand was? De kinderen van de opwekking en de kinderen van de ontucht, waren zij geen tweelingen voor de troon van God en het Lam?''

Het boek opent en sluit op een begraafplaats in Denemarken. De ikfiguur, in zekere zin de auteur zelf, gaat een dag na de begrafenis de zerk bekijken van een kennis, ene Efraim Markström. Deze man is een hernhutter, lid van de Evangelische Broedergemeente. Meteen in de Proloog refereert Enquist aan de arts Struense, de man die figureert in Het bezoek van de lijfarts. Het is duidelijk dat Enquist voor zijn nieuwste boek werd geïnspireerd juist door dit kerkhof. Hij filosofeert over de dood en de herrijzenis, over gebeitelde letters in de steen die alleen bij een bepaalde lichtval zijn te lezen. In de Proloog zijn de letters moeizaam leesbaar, aan het slot zijn ze wél scherp te ontcijferen. Dit is een van de fraaie compositorische motieven in het boek.

Als tegenpersonage van de geestelijke leider Lewi, die ook belust is op macht en die de Pinksterbeweging op grimmige wijze verbindt met een politieke groepering, introduceert Enquist de dichter Sven Lidman. Deze ziet met lede ogen toe hoe Lewi steeds verder verwijderd raakt van zijn oorspronkelijke, niet-materiële idealen. Maar met de oprichting van een politieke partij en een heus dagblad, bovendien in het bezit van riante sommen geld, verliest hij zijn idealen. Dat ontucht als een onderstroom van de opwekkingsbeweging figureert, spreekt al boekdelen. Enquist heeft een goed oog voor dit soort paradoxen. Lewi's strijd verhardt zich. Niets mogen zijn volgelingen meer. De macht van het puriteinse Amerika en de strijd tegen moreel verval wordt steeds groter. Amerika wordt zijn geliefde land en hij volgt de directieven van ginds blindelings.

Uiteindelijk ontbrandt een heftige strijd tussen de dichter en de geestelijk leider, de voorganger. De dichter beschikt over de taal, hij spreekt, zoals de Pinksterbeweging wil, in `tongen'. Schitterend is Enquists beschrijving van de `glossolalie', het spreken in vreemde, soms onbegrijpelijke talen tijdens de religieuze extase. Als geen ander auteur weet Enquist een historisch tijdperk boeiend te maken met ontelbare verwijzingen en incidenten. De grondtoon van seksualiteit en religie is fascinerend. Zo verbindt dit majestueuze epos over de geestelijke leider Lewi Pethrus zonde, dood, ontucht, onwrikbaar godsvertrouwen en morele waarschuwingen met elkaar in een spannende roman. Het mooiste, telkens terugkerende detail is dat van Gods ochtendlicht. Alleen bij dat schuin invallende licht zijn grafstenen te lezen. Met andere woorden: dankzij Gods ochtendlicht blijven de doden als levenden onder ons.