Zelden las ik een boek over popmuziek dat zo enthousiasmerend werkte als Krautrocksampler van Julian Cope, over de Duitse groepen van begin jaren zeventig, die de schakel vormen tussen Stockhausen de Berlijnse periode van David Bowie en hedendaagse ambient house.

De Engelse popzanger Cope, bekend van The Teardrop Explodes en talloze soloplaten, toonde al eerder zijn schrijftalent met het autobiografische Head-On (1994), waarin hij een treffend beeld schetste van de Liverpoolse new wave-scene, waar hij deel van uitmaakte. Sinds zijn twaalfde is hij - via de Engelse radioprogramma's van discjockey John Peel - in de ban van Krautrock, een geuzennaam voor rockgroepen die hun Duitse identiteit benadrukten en die weigerden mee te doen aan de Anglo-Amerikaanse imitatiecultuur.

Groepen als Can, Faust, Amon Duül, Ash Ra Tempel en Neu! schiepen een creatief milieu waarin experimenteerlust en improvisatiedrang belangrijker geacht werden dan traditionale popsongs, en waarin het standaard-instrumentarium van bas, gitaar en drums moest wijken voor Turkse percussie, atmosferische geluidseffecten en vroege synthesizertechniek.

Een cruciale gebeurtenis voor de opkomst van de Krautrock, schrijft Cope, was het moment waarop de experimentele componist Karlheinz Stockhausen tijdens een studiebezoek aan Californië een concert zag van de psychedelische rockgroep Jefferson Airplane. Een geestverruimende ervaring, moet dat volgens Cope geweest zijn. Terug in Duitsland liet Stockhausen zijn invloed gelden op muzikanten als Holger Czukay (Can) en Edgar Froese (Tangerine Dream), die hij de kunst bijbracht om de zware, Teutoonse muziek van zijn elektronische magnum opus Hymnen (1966) te vertalen naar een onorthodoxe rockbezetting.

Het meest recht in de leer waren Ralf Hütter en Florian Schneider van Kraftwerk, die zich er zelfs niet mee konden verenigen dat hun collega's van Tangerine Dream een Engelse groepsnaam hadden gekozen. Weliswaar bood de Krautrock plaats aan een Japanse zanger (Damo Suzuki van Can) of een samenwerkingsverband met de Amerikaanse LSD-goeroe Timothy Leary (Ash Ra Temple's 7Up), maar de ware klassiekers van het genre droegen Duitse titels als Negativland (Neu!), In den Gärten Pharaos (Popol Vuh), Vom Himmel Hoch (Kraftwerk) of gewoon Krautrock (Faust).

De grote verdienste van het in eigen beheer uitgegeven boek Krautrocksampler schuilt in het feit dat Julian Cope een moeilijk te doorgronden onderwerp voor de lezer heeft uiteengerafeld. Allereerst doorloopt hij de geschiedenis van de Krautrock, die sterk samenhangt met de opkomst van platenlabels als Pilz, Ohr en Brain. Uit het enorme aanbod van de Krautrock-elpees die tussen 1968 en 1975 verschenen en die nu mondjesmaat op cd worden heruitgebracht, kiest Cope vervolgens een vijftigtal hoogtepunten, die hij elk becommentarieert met een korte en enthousiaste bespreking.

Daarbij slaagt hij in de moeilijkste taak van de muziekcriticus, namelijk om zinnige omschrijvingen te geven van muziek die de lezer niet per definitie gehoord heeft. Cope verkneukelt zich om de 'farting noises' waarmee Klaus Schulze zijn synthesizer-sculpturen placht op te luisteren, en hij schrikt er niet voor terug om zijn favoriete plaat van Popol Vuh aan te prijzen als 'een Heilig meditatie-kunstwerk'. Met dit boekje op zak beschikt de nieuwsgierige muziekliefhebber over een handzame gids die het kaf van het koren scheidt.

Op platenbeurzen worden intussen woekerbedragen gevraagd voor een bekrast exemplaar van de debuutelpee van Ash Ra Tempel of de transparante plaat en hoes van de eerste Faust. Goedverzorgde cd-heruitgaven maken de bezwerende muziek van Popol Vuh voor iedereen bereikbaar, terwijl de obscuur gebleven platen van de groep Cluster laten horen hoe zeer David Bowie ten tijde van zijn Berlijnse elpees Low en Heroes door hun zwaarmoedige klanktapijten beïnvloed werd. De stap naar de ambient house van The Orb of Underworld is dan nog maar klein, en het zou me niets verbazen als Krautrocksampler een voorbode blijkt te zijn van een welverdiende herwaardering van de Krautrock.