,,Verdediger zeker?' Tim Parks heeft genoeg aan een korte blik op het postuur van de interviewer. Zelf heeft de Engelse schrijver wel iets van een kleine, actieve middenvelder, zij het enigszins op leeftijd (47). Parks is al jaren vast stadionbezoeker bij Hellas Verona, een van de kleinere clubs uit de Italiaanse Serie A. En hij is schrijver: van romans als Europa, Destiny en Tongues of Flame en van succesvolle boeken over Italië, het land waar hij al twintig jaar woont (Italian Neighbours, An Italian education).

,,Over Italië wilde ik nooit meer een boek schrijven', zegt Parks in zijn Amsterdamse hotelkamer. ,,Totdat ik twee jaar geleden, in het stadion, het idee kreeg mee te gaan met de Verona-supporters. Mijn uitgever was zo enthousiast dat hij veel meer geld bood dan voor welke van mijn romans ooit. Zelf dacht ik aan een boek van ongeveer tweehonderd pagina's, maar voor ik het wist had ik het drievoudige.'

Uiteindelijk telt A Season with Verona. Travels around Italy in search of illusion, national character and goals ruim vierhonderd pagina's met de gedetailleerde beschrijving van de 36 wedstrijden die Hellas Verona in het seizoen 2000-2001 speelde en – vooral – van de wederwaardigheden van de supporters. Parks stapte in de bus naar alle uitwedstrijden met de fans van de Curva Sud, de meest fanatieke supporters van Verona. En dat zijn, zoals het heet, geen lieverdjes. Samen met de aanhangers van Lazio Roma zijn de Verona-fans (de `Brigata Gialloblù', de geelblauwe brigade) het meest gevreesd om hun agressie en racistische gedrag. A Season with Verona gaat dan ook niet alleen over voetbal en de betekenis ervan voor een supporter, maar ook over de verhouding tussen het noorden en het zuiden van Italië, over de relaties tussen verschillende bevolkingsgroepen, over politieke correctheid, migratie en het wezen van de underdog.

In het begin van het boek maakt Parks al direct een van de `grote reizen' van het seizoen mee: een nachtelijke bustocht naar Bari, deels onder politie-escorte: veel alcohol, geschreeuw en smakeloze spreekkoren waarbij joden, zwarten en vijandelijke fans gelijkelijk worden vervloekt. ,,Dat is inderdaad een wild hoofdstuk', zegt Parks. ,,Ik heb het boek zoveel mogelijk in dagboekvorm geschreven, kort na de wedstrijden.' Bij de eerste reizen zit hij nog bij de Brigata als een vreemde – als schrijver eigenlijk – maar hij gaat in de loop van het seizoen steeds meer bij de fans horen. ,,Eerst dacht ik dat een paar uitwedstrijden genoeg zou zijn voor het boek, maar al gauw kon ik niet meer wachten tot de volgende reis.'

Illusie

,,Het hart van de supportersgroep bestaat uit een man of twintig, dertig. Die weten zelf ook dat het niet normaal is wat ze doen. Waarom zou je een heel jaar een voetbalclub nareizen?', vroeg Parks zich af. ,,In een van de hoofdstukken, `Magic', heb ik geprobeerd uit te vinden wat de supporter drijft. Het is een mengsel van een soort gemeenschapszin, maar ook van het instandhouden van een illusie en het uitvinden van rituelen. Bijvoorbeeld de gedachte dat je het verloop van de wedstrijd zou kunnen beïnvloeden. Iedereen schreeuwt aanwijzingen naar het veld, give him the fucking ball, wetend dat de spelers dat nooit kunnen verstaan. Hetzelfde geldt voor de briefjes met boodschappen of bedreigingen aan het adres van de de trainer, die aan het hek worden gehangen en waarvan iedereen weet dat hij ze nooit te zien zal krijgen. Het is van een haast religieuze overgave. Een vorm van georganiseerde fictie. In het boek haal ik een supporter aan die op internet schrijft dat het probleem van de Verona-fans is dat ze voetbal en het echte leven niet uit elkaar kunnen houden.'

Daarnaast, en iets prozaïscher, is het stadion voor Parks een uitlaatklep voor overtollige energie en agressie die anders op gevaarlijker plaatsen naar buiten zou komen. ,,Mensen kunnen er onbekommerd schaamteloos zijn, schreeuwen en obscene gebaren maken. Je kunt het voetbalstadion wel willen veranderen in een soort bioscoop vol brave mensen, maar dat is zoiets als de daklozen uit de ene stadswijk wegsturen, waardoor ze naar een andere gaan. Een uitlaatklep blijft nodig. Ze zouden eens naar de driving records van voetbalsupporters moeten kijken: volgens mij zijn het voorzichtige chauffeurs. Ik reed met een van de meest gevreesde supporters in de auto naar Milaan. Een man met een kaalgeschoren hoofd, maar hij reed als een bejaarde en dronk alleen cola. Pas in het stadion begon hij te schreeuwen en te tieren. Het stadion is een plek waar je je niet schaamt. Wat je daar doet is niet voor de openbaarheid bedoeld. Het wordt sociaal onacceptabel als het op televisie komt, dan krijg je hetzelfde effect als wanneer je in iemands slaapkamer filmt.'

Een vrolijk seizoen is Parks' jaar niet voor Verona. De ploeg wint nauwelijks en verkeert tot op de laatste pagina van het boek in degradatiegevaar. Parks wordt aangetrokken door die underdog-status. ,,Je kunt ook supporter zijn van een grote ploeg, een club die altijd wint. Maar er zit iets in mijn karakter dat leidt naar een club waarvoor iedere zege een wonder is. Zo wordt het supporter-zijn een verbeelding van hoe je je leven graag ziet: als een worsteling naar boven. Zo zie ik mijn literaire loopbaan ook het liefst: met het begin waarin mijn boeken niet werden uitgegeven of wel werden uitgegeven maar niet goed verkochten en waarbij het uiteindelijk steeds beter ging.'

Verdomhoekje

De underdogstatus geldt niet alleen voor de club Verona, maar ook voor de stad in het algemeen en de Brigata Gialloblù in het bijzonder. Stad en club zijn een soort morele verschoppelingen. Incidenten met een mogelijk racistische achtergrond worden door buitenstaanders uitvergroot, schrijft Parks. ,,Verona heeft een vreemde status. Er is een soort lokale trots, die leidt tot benepen uitingen in het stadion. Al zijn die nu enigszins verminderd omdat er inmiddels een zwarte speler in het team zit. Ik weet dat sommige jongens het daar moeilijk mee hebben, maar ze juichen hem toch toe.' Sinds een jaar zit Hellas Verona nog verder in het verdomhoekje door de opkomst van stadgenoot en rivaal Chievo Verona, die afgelopen seizoen debuteerde in de Serie A en dadelijk eindigde als vijfde. ,,De afgelopen jaren is Chievo bij ons in het stadion komen voetballen, heeft het zijn tenue veranderd in het geelblauw van de stad en `Verona' aan zijn naam toegevoegd. Het is duidelijk een poging om Hellas Verona te vervangen door een club met een schoon imago. Dat is een goed idee, maar natuurlijk niet leuk als je supporter bent van het andere team. De fans van Chievo worden gepresenteerd als vriendelijke, politiek correcte supporters die met iedereen vrienden willen worden.' Ironisch: ,,Ze moeten de Nobelprijs maar krijgen.'

Even moeizaam is de verhouding met het zuiden van Italië, zegt Parks, die naarmate het gesprek vordert de afstandelijke logica van de schrijver steeds meer verruilt voor de overgave van de voetbalfan. ,,De relatie met het zuiden is dubbelzinnig: het is armer en wordt in zekere zin geëxploiteerd, maar het wordt ook, als een soort compensatie, beschouwd als beschaafder. En in het voetbal krijgt het veel cadeautjes. Napoli heeft de eerste landstitel met Maradona [in 1987] gewoon cadeau gekregen. Toen zijn er echt schandalige dingen gebeurd. En vorig jaar was al na tien wedstrijden duidelijk dat AS Roma hoe dan ook kampioen moest worden. Dat is een van de problemen van het Italiaanse voetbal. Zelfs als een wedstrijd niet `geregeld' is, gelooft niemand nog dat het eerlijk is gegaan.' Inderdaad kent het Italiaanse voetbal een lange geschiedenis van (mogelijke) sjoemelarijen en bemoeienissen van politici, gokkers en de mafia.

A Season with Verona heeft een gelukkig einde. Acht minuten voor het einde van een beslissende wedstrijd in het zuidelijke Reggio di Calabria scoort Verona het doelpunt waarmee de ploeg degradatie ontloopt. Parks laat een T-shirt zien van het moment waarop de maker van het doelpunt Cossato de vijandelijke supporters met een vinger op de mond duidelijk maakt dat ze nu stil moeten en zúllen zijn. ,,Een prachtig moment. De ultieme vernedering', zegt Parks. Met als beloning een nieuw seizoen in de Serie A, waarin alles weer van voren af aan kon beginnen (,,De voetbalkalender is een soort heiligenkalender met als enige gat de zomer'). Maar met een minder goede afloop: begin deze maand, een jaar na het einde van A Season with Verona, is Hellas Verona alsnog gedegradeerd.