Wraak nemen via het internet
Honderddertig jaar na zijn dood geldt Alexandre Dumas père nog steeds als een hofleverancier van spanning en romantiek; en binnen zijn ontzagwekkende oeuvre van meer dan zeshonderd boeken spant De Graaf van Monte-Cristo (1845) de kroon. Het verhaal van de onschuldig veroordeelde Edmond Dantès die na vijftien jaar opsluiting wraak neemt op de mannen die hem een loer draaiden, is ontelbare malen voor theater en film bewerkt – in 1998 nog als een achtdelige televisieserie met Gérard Depardieu die vorige week door de BBC werd uitgezonden. En ook schrijvers hebben zich door Dumas' esthetiek van de wraak laten inspireren. Zo publiceerde François Taillandier nog in de jaren negentig een geslaagde vervolgroman (Mémoires de Monte-Cristo) en berichtte deze krant in 1994 over de roman Slings and Arrows van een zekere Hester Prynne, die de plot van Vadertje Dumas had verplaatst naar het Amerika van de jaren zeventig en tachtig.
Stephen Fry: The Stars' Tennis Balls. Hutchinson/ Random House, 371 blz. ƒ49,95 (geb.)
De roman van Prynne, waarvan de recensie op 1 april gepubliceerd werd, bleek niet te bestaan; maar de stormloop op de boekhandels in de dagen erna maakte duidelijk dat lezers zitten te wachten op een moderne bewerking van De Graaf van Monte-Cristo. De nieuwe roman van Stephen Fry, de Engelse schrijver-acteur die in Nederland vooral bekend is door zijn bekakte bijrollen in de Blackadder-serie, voorziet in die behoefte. Zonder expliciet naar Dumas te verwijzen, situeerde Fry het Monte-Cristoverhaal in het Engeland van de jaren tachtig en het Engeland van nu. En waar `Hester Prynne' de titel van haar roman leende uit Shakespeare's Hamlet, haalde Fry die uit een andere beroemde zestiende-eeuwse wraaktragedie: The Duchess of Malfi van John Webster, waarin de volgende toepasselijke regel voorkomt: `Wij zijn slechts de tennisballen van de sterren, heen en weer geslagen naar het hun belieft.'
Hoofdpersoon van The Stars' Tennis Balls is de ministerszoon Ned Maddstone, een typische public school boy met grote vooruitzichten die de jaloezie opwekt van twee van zijn medeleerlingen en een rivaal in de liefde. Hun poging om hem in diskrediet te brengen – het onderschuiven van drugs in zijn jasje – loopt uit de hand wanneer Ned na zijn arrestatie door een eerdere vriendendienst aan een van zijn leermeesters verwikkeld blijkt in een Iers terroristisch complot. Een jonge officier van de geheime dienst, die bang is dat zijn eigen (familie)banden met de terroristen bekend zullen worden, besluit de arme Ned voor de rest van zijn leven spoorloos op te bergen.
Fans van De Graaf van Monte-Cristo weten hoe het verhaal verder gaat: Ned brengt de beste jaren van zijn leven door in gevangenschap (het Château d'If uit Dumas' roman is bij Fry een psychiatrische inrichting op een Zweeds eiland geworden), erft van een medegevangene een fortuin, en zal na zijn ontsnapping wraak nemen op het viertal dat hem in het verderf heeft gestort. We schrijven het jaar 2000, en het spreekt vanzelf dat Ned daarbij creatief gebruik maakt van moderne-tijdverschijnselen als de drugsmaffia, kinderporno op het internet en fraude bij zogenaamd ideële handelsorganisaties.
Ned is een tikje wreder dan Edmond Dantès, maar dat is niet wat The Stars' Tennis Balls tot een mindere roman maakt dan De Graaf van Monte-Cristo; al is het jammer dat de hoofdpersoon niet, zoals bij Dumas, uiteindelijk inziet wat voor monster hij door zijn fanatisme is geworden. Bezwaarlijker is de haast die Ned bij zijn wraakneming maakt. Gebruikte Dumas vijf-zesde van zijn boek om de uitgestelde wraak te perfectioneren, bij Fry is dat iets meer dan een derde. Evenwichtig is de roman niet, en voor de nodige karaktertekening blijft weinig ruimte over – ook al doordat Fry zich beperkte tot 370 pagina's (tegenover Dumas' 1200). Daar komt nog bij dat het verhaal verzwakt wordt door verrassende plotwendingen die in de tijd van Dumas vanzelfsprekend waren maar in de moderne (informatie)maatschappij hoogst onwaarschijnlijk zijn. Zo kun je je afvragen waarom de geheim agent Ned niet gewoon doodt als hij van hem af wil zijn, en waarom een conservatieve politicus zo dom is om een hoogst belastend dagboek op de computer bij te houden.
Fry had The Stars' Tennis Balls kunnen redden door een flinke dosis humor, iets wat gezien zijn eerdere romans én zijn reputatie als tv-komiek (A Bit of Fry and Laurie) als zijn specialiteit mag gelden. Maar ik heb om dit boek maar een paar keer moeten lachen. The Stars' Tennis Balls is daarmee een mislukte remake van een groots verhaal. Voor een Nederlandse vertaling komt het boek niet in aanmerking. Het geld daarvoor kan beter gebruikt worden voor een nieuwe vertaling van het origineel; de laatste integrale vertaling van De Graaf van Monte-Cristo dateert al weer van een halve eeuw geleden.
Lees verder
Recensies op papier
Deze website publiceert elke vrijdag een selectie uit het katern Boeken, dat die dag bij NRC Handelsblad verschijnt. Wilt u alle recensies, interviews, columns en reportages ontvangen, neem dan een zesdaags abonnement of een weekendabonnement op NRC Handelsblad.
