• Bekijk de werkkamer fullscreen (popup)
• Foto: Roelof de Vries

Zijn carrière stond vorig jaar op een keerpunt. Een poging om een lang gedicht te schrijven liep plotseling vast, waardoor Menno Wigman overwoog om zijn pen aan de wilgen te hangen. Dat gedicht had een epische beschouwing over de zoon van de Duitse Nazi-dichter Will Vesper moeten worden, een gekwelde geest die eind jaren zestig zijdelings betrokken raakte bij de Rote Armee Fraktion. Wigman: “Na zo’n zeshonderd regels, ongeveer een kwart van het gedicht zoals ik het me had voorgesteld, bleef ik steken, de inspiratie was op. En voor het eerst in mijn leven kreeg ik te kampen met een writer’s block.” Van de weeromstuit overwoog hij om meubelhandelaar te worden. “Iets anders kon ik toch niet”. Hij was inmiddels in de ban geraakt van meubels uit het interbellum, een passie die heeft geresulteerd in een geheel in art deco stijl ingerichte woning.

Wie bij u over de vloer komt lijkt een andere tijd binnen te stappen: bijna alle meubels stammen uit dezelfde periode. Hoe is deze verzameldrift begonnen?
“Het begon met de verhuizing van mijn moeder naar een verzorgingstehuis, ongeveer een jaar geleden. Toen het al te laat was realiseerde ik me dat bij haar in huis een mooi dressoir stond waarin ik mijn elpees had kunnen opbergen. Ik heb toen snel een dressoir gekocht dat erop leek. Sindsdien raakte ik in de ban van die periode, het interbellum. Ik las ontzettend veel boeken over de architectuur uit die periode en toen mijn vriendin bij me wegtrok en veel meubels meenam kwam er ruimte vrij om mijn huis in die stijl in te richten.“

Waarom het interbellum?
“De architectuur beleefde in die tijd een absoluut hoogtepunt, denk maar aan de Amsterdamse School. Het ongelooflijke vakmanschap van toen vind je terug in de ontwerpen van art-deco meubels. Maar het is ook een boeiende periode, een woelige tijd, net als de onze. De wereld was toen in beweging en dat is hij nu ook. Ik denk niet dat er een derde Wereldoorlog aankomt, maar wat je ziet is dat mensen zich nu op dezelfde manier vastbijten in opinies; het gaat hard tegen hard.”

U wordt vaak getypeerd als een dichter die is beïnvloed door de romantiek en het fin de siècle, u vertaalde talloze klassieke auteurs, zoals Baudelaire en Rilke, en binnenshuis lijkt u bijna letterlijk in het verleden te leven. De geschiedenis moet voor u bijzonder belangrijk zijn.
“Het is niet zo dat ik het verleden verheerlijk, of dat ik in een andere tijd wil leven, zo’n romanticus ben ik nu ook weer niet. Maar af en toe wil ik wel uit de tijd vluchten, dat klopt.

“Volgens mij heb ik dat gemeen met heel veel dichters. Dichters zijn in wezen heel conservatief. Niet in de politieke zin van het woord, maar ze zijn behoudend: alles wat een leven heeft gehad spreekt hen aan. Wanneer een landschap vernieuwd wordt of mooie oude gebouwen op de schop gaan, zijn het vaak de dichters die de waarde kunnen inzien van wat geleefd heeft.

Hechten wij in Nederland volgens u te weinig waarde aan ons verleden?
“Bij zo een vraag denk ik altijd aan een briefje dat ik heb van Erich Wichman, die overigens geen familie van me is. Daarop schreef deze anti-burgerlijke kunstenaar: ‘Stem niet, lees Goethe!’ Niet dat je nou per se Goethe hoeft te lezen. Maar het gaat erom dat je door Goethe te lezen, of iets anders reflexiefs te doen, je wat minder in de waan van de dag hoeft te leven.”

“Wat literatuur betreft vind ik Nederlanders bij uitstek een liefdeloos volk. In tegenstelling tot de Fransen, Engelsen of Duitsers zijn Nederlanders niet in staat hun klassieke schrijvers te eren, laat staan ze te lezen. Ja, Multatuli is een naam die nog blijft hangen. Maar ook hier volgen we de waan van de dag. Dus je kunt als schrijver maar beter in leven blijven, anders ben je zo vergeten.”

Wat voor gewoontes heeft u tijdens het schrijven?
“Het schijnt not done te zijn, maar ik gebruik vaak een rijmwoordenboek. Als ik naar bepaalde klanken zoek kan een rijtje als ‘rijden, schrijven, kijken, blijven’ goed van pas komen. Een ander fijn boek is Het juiste woord. Het is geen bekend boek, maar ik weet dat Remco Campert en Gerrit Kouwenaar het ook gebruiken. Het heeft iets weg van een synoniemenwoordenboek, maar met het cruciale verschil dat het juist niet op synoniemen, maar op associaties is gebaseerd.”

“Ik doe ook wel iets dat op een ritueel lijkt: ik vind het heel fijn om in mijn ochtendjas achter de computer te zitten. Om te schrijven moet je je kunnen afzonderen, dus op sommige dagen scheer ik me niet, kom ik niet onder de mensen en banjer ik een beetje door mijn huis in die ochtendjas. Die spreuk op de deur ‘Mort aux autres’ staat daar ook niet voor niets. Het is een grap natuurlijk, maar het herinnert me ook aan een soort punkgevoel dat volgens mij elke dichter moet hebben: ik tegen de rest.”

U heeft overwogen te stoppen met schrijven. Hoe kwam dat?
“Ik kon me niet meer concentreren op mijn werk. Ik dacht altijd dat een writer’s block een verzinsel was van cartoonisten, maar het bestaat dus echt. Het heeft een maand of vijf geduurd, een periode waarin ik me heel minderwaardig heb gevoeld. De enige manier om nog geld te verdienen leek me om copywriter te worden of de meubelhandel in te gaan.

“De oorzaak lag in een aantal factoren. Het ging slecht met de gezondheid van mijn moeder, een lange verhouding was voorbij en ik was aan dat ambitieuze gedicht begonnen. Dat laatste werd zo veelomvattend dat ik door de bomen het bos niet meer zag.

“Opeens gleed ook alle poëzie langs me heen. Ik las altijd veel, zowel klassieke als nieuwe poëzie. Maar voor het eerst van mijn leven vond ik het allemaal volstrekte onzin. Ik weet ook nog dat ik me op voorleesavonden steeds meer een charlatan voelde: ik las voor uit werk waar ik niet meer in geloofde.

“Gaandeweg hield ik me steeds meer met Amsterdamse School meubels bezig en steeds minder met schrijven. Op een zeker moment leek het me wel mooi om de meubelhandel in te gaan, want terwijl ik mijn Amsterdamse School inrichting verzamelde raakte ik geboeid door het werk van de handelaars die ik tegenkwam. Zij worden soms getipt na iemands overlijden en mogen dan alle art deco spullen meenemen. Ik heb zelfs bij iemand gesolliciteerd, maar die meneer had mij niet nodig, hij deed alles in zijn eentje.”

U schrijft nu weer. Hoe bent u teruggekrabbeld?
“Ik besefte dat ik niet veel anders kon dan poëzie schrijven. Ik ging weer korte gedichten schrijven en langzamerhand hervond ik ook weer het geloof in de poëzie. Ik heb van die periode wel geleerd dat alles wat ik nu schrijf ook hout moet snijden, het moet echt bij mensen aankomen, anders heeft het geen zin. Daarmee zit ik weer op de goeie weg en nu ben ik zelfs met drie boeken tegelijk bezig: een dichtbundel, een lang verhalend gedicht en een essaybundel.

“Die hele toestand met art deco meubels is bij nader inzien eigenlijk maar een bevlieging geweest. Het heeft ongeveer een half jaar geduurd, maar nu is de verzameldrift wel gaan liggen. Gisteren is een tapijt gelegd in mijn slaapkamer en daarmee heb ik het punt bereikt dat het mooi is geweest: de inrichting is compleet en nu wil ik er ook niet meer over nadenken.”