Charles Dickens in 1849 Foto AP

Dickens’ beroemdste roman David Copperfield, over een wees die na veel ellende opgroeit tot een beroemd schrijver, is geen verkapte autobiografie. Maar de uit Zuid-Engeland afkomstige Dickens exploiteerde zijn verleden als een goudmijn. Een kort verblijf als 12-jarige in een Londense fabriek (toen zijn vader wegens schulden in de gevangenis zat) leverde stof voor ongelukkige kinderromans als Oliver Twist en The Old Curiosity Shop; zijn baantje als parlementsverslaggever scherpte zijn oor voor de karikaturale retoriek van de hogere klassen (die hem onder meer van pas kwam in zijn meesterwerk Bleak House), en zijn andere journalistieke werk bracht hem in aanraking met de Londense armoede en misdaad die in zijn werk een steeds grotere rol gingen spelen. Dickens werd een instantberoemdheid door zijn als feuilleton gepubliceerde komische romandebuut The Pickwick Papers (1836-1937) dat net als David Copperfield, Nicholas Nickleby (1838-1839) en het deels in Amerika spelende Martin Chuzzlewit (1843-1844) geënt was op de 18de-eeuwse picareske romans van Laurence Sterne, Henry Fielding en Tobias Smollett. Zijn latere feuilletons (zoals Hard Times en Little Dorrit) zijn pessimistischer van aard, hoewel Dickens het oorspronkelijke einde van Great Expectations (over een jongen die in al zijn ambities wordt teleurgesteld) in een happy ending veranderde. Aan zijn inventieve plots en zijn vermogen om sentiment te doseren, ontleent Dickens zijn huidige status als populairste en invloedrijkste schrijver van de Victoriaanse tijd; zijn romans verdienen het ook om gelezen te worden om de superieure retoriek, mooie beeldspraak, humoristisch getekende personages en briljant benaderde spreektaal, waarin zich Dickens’ liefde voor het theater weerspiegelt.

AANRADER: Bleak House (1852-1853)
In deze panoramisch vertelde en filmisch geschreven zedenroman keert Dickens zich op een tragikomische manier tegen de armoede, de onbeweeglijkheid en de hypocrisie van de Britse klassenmaatschappij. Zijn hoofdpersoon Esther Summerson, die de helft van het verhaal in de ikvorm vertelt, is een vertrouwd Dickens-personage: een wees (tenminste, dat denkt ze) die het geheim van haar afkomst ontdekt en uiteindelijk het geluk vindt. Maar ondanks het gelukkige einde is het vuistdikke Bleak House allesbehalve een feelgood novel. In de door de alwetende en moralistische verteller geschreven hoofdstukken toont Dickens zich een Kafka avant la lettre: de rechtszaak ‘Jarndyce and Jarndyce’, waarmee bijna iedereen in het boek te maken heeft, is ‘zo gecompliceerd dat geen levend mens hem begrijpt’ en heeft al heel wat rechtzoekende individuen gefrustreerd en vermorzeld. Bederf beheerst de rechtbank – zoals de mist Londen – en strekt zich uit tot alle lagen van de samenleving; diverse personages, ook sympathieke, komen op een afschuwelijke manier aan hun eind. Bleak House is ook een van de eerste detectiveromans; niet zozeer omdat de plot draait om een aantal met elkaar samenhangende raadsels, maar vooral door het optreden van de archetypische inspecteur Buckett, die tegen het einde van het boek een moord reconstrueert op de gemoedelijke wie-in-deze-kamer-heeft-het-gedaan-manier die later zou worden geperfectioneerd door Sherlock Holmes en Hercule Poirot.

• dickens.pdf (pdf, 49.57 KB)