Vooral dankzij de historische avonturenroman Les trois mousquetaires (1844: Athos, Porthos en Aramis plus de leerlingmusketier D'Artagnan nemen het op tegen de sluwe kardinaal Richelieu en de meedogenloze Milady De Winter) is Alexandre Dumas een van de levendste Franse schrijvers uit de 19de eeuw; het boek was in zijn tijd zo populair dat Dumas er maar liefst drie vervolgromans op baseerde: Vingt ans après, Le masque de fer, Le vicomte de Bragelonne. Een literair vernieuwer was hij niet; zijn melodramatische plots doen soms gedateerd aan en als stilist is hij duidelijk de mindere van Stendhal, Flaubert of zelfs zijn eigen zoon (de auteur van La dame aux camélias). Maar zijn historische toneelstukken, en vooral zijn romans over het glorieuze Franse verleden, worden nog veel gelezen en vormen een onuitputtelijke bron voor moderne schrijvers, filmers en theatermakers. Dumas-père praktiseerde het onbekommerde schrijven: zijn verzameld werk beslaat ongeveer 600 titels, terwijl sommige van zijn boeken meer dan duizend bladzijden tellen ('Ik heb ze geen van alle gelezen', zei hij ooit; 'anders had ik de tijd niet gehad om ze te schrijven'). Zijn tempo was even legendarisch als zijn eetlust; soms schreef hij tussen het feesten door drie dagen achter elkaar en dan had hij een roman af; zonder interpunctie, want die liet hij over aan zijn uitgevers. Over een toneelstuk deed hij langer, want daar moest hij naar eigen zeggen meer bij nadenken.

AANRADER: Le comte de Monte-Cristo (1845)
Geen roman zo romantisch als De graaf van Monte-Cristo, het verhaal van een onschuldig veroordeelde zeeman die na lang lijden wraak neemt op de mannen die hem in het verderf stortten. En weinig andere boeken hebben zoveel tot de verbeelding sprekende personages: de stoer-naïeve Edmond Dantès die, eenmaal ontsnapt uit de gevangenis, verandert in de waardig verbitterde 'Graaf van Monte-Cristo'; zijn buurman in het cachot, de oude Abbé Faria, die hem alles leert wat hij weet en uiteindelijk de vindplaats van een immense schat op het eiland Monte-Cristo influistert; zijn vijanden Danglars, Fernand en Villefort, die na 23 jaar alleen maar gewetenlozer blijken te zijn geworden; en de tragische Mercédès, die meemaakt hoe Edmond op hun verlovingsfeest wordt weggevoerd, en na jaren van trouw uiteindelijk toestemt in een vreugdeloos huwelijk - met de huichelachtige schurk Fernand. Dantès voert zijn lang voorbereide wraak uit in 1838, in het Parijs van de burgerkoning Louis-Philippe, een slangenkuil van machtswellustelingen en hypocriete intriganten; en in deze samenleving zonder hogere normen neemt de Graaf van Monte-Cristo de plaats in van de almachtige, wrekende God die uit het niets opduikt en recht doet aan allen. Dumas' stijl mag dan ouderwets gedragen zijn, ze leidt niet af van het panorama dat Dumas in de beste negentiende-eeuwse traditie schildert. Er wordt gezucht, gehuild en gezwolgen in woede en machteloosheid - door de hoofdpersonen, en ook door de lezer: 'Er bestaat geen geluk en geen ongeluk op deze wereld; er bestaat slechts de vergelijking van de ene toestand met de andere...'