Knut Hamsun Foto Wikimedia

'De artiest van het scepticisme' werd hij genoemd door I.B. Singer, die hem verder uitriep tot de peetvader van alle moderne fictie. Knut Hamsun (geboren Petersen) beïnvloedde met zijn nihilistische psychologische romans onder meer Thomas Mann, Gide, Joyce en Hemingway, en kreeg in 1920 de Nobelprijs. Dat hij van de groten der wereldliteratuur een van de onbekendste is, ligt aan zijn politieke stellingname: de pachterszoon Hamsun bewonderde de nazi's (die op hun beurt dol waren op de bloed-en-bodemroman Hoe het groeide uit 1917), schonk in 1943 Hitler en Goebbels in een persoonlijk onderhoud zijn Nobelprijsmedaille, en werd na de oorlog geïnterneerd. Pas in latere jaren durfde men zijn grote romans weer te lezen voor wat ze als voorlopers van het modernisme waard waren; niet alleen Honger, het boek waarmee hij in 1890 doorbrak en dat geïnspireerd was door zijn ervaringen als worstelende schrijver-armoedzaaier, maar ook Mysteriën en de wat lichtere liefdesroman Victoria (1898).

AANRADER: Mysteriën (1892)
'Geheime impulsen die zich verschuilen in de geest', daarover schreef Hamsun in Mysteriën, dat geheel geschreven is vanuit het perspectief van de hoofdpersoon en dat bekend staat als een van de eerste romans met passages in 'stream of consciousness'. Het is het verhaal van een geheimzinnige vreemdeling, Nagel, die het leven in een klein Noors kustplaatsje op stelten zet. Hij sluit vriendschap met de dorpsgek, maakt de domineesdochter het hof, wordt door haar en een andere vrouw afgewezen en pleegt uiteindelijk zelfmoord, als een 19de-eeuwse versie van Goethes Werther (op wie Hamsun zijn hoofdpersoon baseerde). Niemand in de kleine gemeenschap is er achter gekomen wie hij is en wat hij van het leven wil; de lezer is inmiddels duidelijk geworden dat Nagel dat zelf ook niet weet.