Roth, Philip

Amerikaans romanschrijver, (Newark, New Jersey 19-03-1933)

Een joodse schrijver wil hij niet genoemd worden, maar het joodse middenklasseleven in Amerika is al even moeilijk uit zijn werk weg te denken als de Woody Allen-achtige humor of de obsessie van zijn personages met seks. Philip Roth debuteerde in 1959 met de verhalenbundel Goodbye, Columbus, die toevallig succesvol verfilmd werd in het jaar dat de voormalige docent Engels een miljoenenpubliek bereikte met het even controversiële als geestige Portnoy’s Complaint (1969), over een joodse jongen die zijn (seksuele) frustraties biecht bij een psychiater. Sindsdien schreef Roth meer dan twintig romans, die meer de invloed van Kafka dan van Bellow laten zien, en waarvan er zeven het leven van zijn alter ego Nathan Zuckerman boekstaven (begin met de verzameling Zuckerman Bound, 1985). Een andere terugkerende figuur, David Kepesh, werd geïntroduceerd in The Professor of Desire (1977), een roman over een literatuurdocent in crisis die in Praag naar zijn joodse wortels op zoek gaat. Roth leefde zijn voorliefde voor spelletjes met alter ego’s en schuivende identiteiten het opvallendst uit in Operation Shylock (1993), waarin hij in Israël op zoek gaat naar zijn dubbelganger. In de jaren 90 publiceerde hij bovendien een losjes samenhangende trilogie over Amerika in de tweede helft van de 20ste eeuw. Het is moeilijk te zeggen welke roman daarvan de beste is: Sabbath’s Theater, over een oude poppenspeler die zijn wereld ineen ziet storten; American Pastoral, waarin een braaf gezin kapot wordt gemaakt door de opschudding van de jaren 60; of toch The Human Stain, dat scherpe kritiek levert op politieke correctheid en (neo)puritanisme in de vorm van een tragedie over een aandoenlijke professor. In 2004 werd The Plot Against America een enorm succes, en terecht: het is een spectaculair boek over een alternatieve geschiedenis waarin de anti-semitische Charles Lindbergh president van de VS wordt. In 2006 en 2007 schreef Roth twee kleinere boeken over de dood: het verstilde Everyman en Exit Ghost, waarin alter ego Nathan Zuckerman terugkeert.